অসমৰ সাম্প্ৰতিক ইতিহাসত কিছুমান ঘটনা আছে যি কেৱল সংবাদ শিৰোনাম নহয়, সমাজৰ নৈতিক ভিত্তিকেই কঁপাই তোলে। অৰ্ণমাই বৰাৰ ধৰ্ষণ আৰু হত্যাকাণ্ড তেনেকুৱা এক ঘটনাই, য’ত এক জীৱনৰ নিষ্ঠুৰ অন্তৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছে আৰক্ষী তদন্তৰ গাফিলতি আৰু ন্যায় প্ৰদানৰ দীঘলীয়া ব্যৰ্থতা।
এই ঘটনাৰ আৰম্ভণিৰে পৰা একাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ অসংগতি লক্ষ্য কৰা গৈছে। স্থানীয় লোকে উত্থাপন কৰা অভিযোগ অনুসৰি, ঘটনাস্থল সুৰক্ষিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিলম্ব হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰমাণ নষ্ট হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়। অপৰাধ তদন্তত প্ৰথম ২৪ ঘণ্টা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিশেষজ্ঞসকলে সদায় উল্লেখ কৰে। কিন্তু এই সময়ছোৱাত যদি যথাযথ ফৰেন্সিক প্ৰটোকল অনুসৰণ কৰা নহয়, তেন্তে পিছলৈ ন্যায় প্ৰমাণ কৰাটো কঠিন হৈ পৰে। অৰ্ণমাইৰ ক্ষেত্ৰতো একেই ধৰণৰ শংকা উত্থাপিত হৈছে।
পোষ্টমৰ্টেম ৰিপ’ৰ্ট, ফৰেন্সিক বিশ্লেষণ, আৰু সাক্ষ্য সংগ্ৰহ—এই তিনিটা মূল স্তম্ভৰ ওপৰত অপৰাধৰ প্ৰমাণ গঢ়ি উঠে। কিন্তু অভিযোগ অনুসৰি, এই ক্ষেত্ৰবোৰত অসংগতি আৰু বিলম্বে গোচৰটো দুৰ্বল কৰি তোলে। বহু সময়ত দেখা যায়, সাক্ষ্য সংগ্ৰহত পেচাদাৰী অভাৱ, সাক্ষী সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ দুৰ্বলতা, আৰু ৰাজনৈতিক বা সামাজিক চাপৰ ফলত তদন্তৰ দিশ সলনি হয়। এই ঘটনাতো সেই আশংকা উলাই কৰিব নোৱাৰি।
ইয়াৰ ফলাফল কি হয়, সেয়া আমি আদালতৰ পৰ্যায়ত স্পষ্টকৈ দেখোঁ। ভাৰতীয় দণ্ডবিধি আৰু ন্যায় ব্যৱস্থাৰ এক মৌলিক নীতি হৈছে—অভিযুক্তক দোষী সাব্যস্ত কৰিবলৈ “বিয়ণ্ড ৰিজনেবল ডাউট” প্ৰমাণ লাগিব। যেতিয়া আৰক্ষী তদন্ততেই গাফিলতি থাকে, তেতিয়া সেই সন্দেহৰ সুযোগতেই বহু দোষী ব্যক্তি মুক্তি পায়। ফলত ন্যায় প্ৰদানৰ প্ৰক্ৰিয়াই পীড়িতৰ পৰিয়ালৰ বাবে এক অন্তহীন যন্ত্ৰণাত পৰিণত হয়।
জাতীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো (NCRB)-ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত ধৰ্ষণৰ বহু সংখ্যক গোচৰত চূড়ান্ত দণ্ডৰ হাৰ এতিয়াও চিন্তাজনকভাৱে কম। ইয়াৰ মূল কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়—দুৰ্বল তদন্ত, প্ৰমাণৰ অভাৱ, আৰু বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিলম্ব। অৰ্ণমাই বৰাৰ ঘটনাই সেই বৃহত্তৰ সমস্যাটোৰে এক স্থানীয় উদাহৰণ হিচাপে আগবাঢ়িছে।
আৰু এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—দায়বদ্ধতাৰ অভাৱ। যদি তদন্তত গাফিলতি ঘটে, তেন্তে সংশ্লিষ্ট আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে কিমান দূৰলৈ ব্যৱস্থা লোৱা হয়? বাস্তৱত বহু ক্ষেত্ৰতেই এইবোৰ বিষয় অভ্যন্তৰীণ তদন্তত সীমাবদ্ধ থাকে আৰু জনসাধাৰণৰ আগত স্পষ্ট জবাবদিহি নাথাকে। ফলত এক প্ৰকাৰৰ “ইম্পিউনিটি কালচাৰ” গঢ়ি উঠে, য’ত ভুলৰ পুনৰাবৃত্তি হয়, কিন্তু দোষীসকলে প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰে।
অৰ্ণমাই বৰাৰ ঘটনাই এইবোৰ সকলো ত্ৰুটি একেলগে উন্মোচন কৰিছে। এইটো কেৱল এখন গোচৰৰ ব্যৰ্থতা নহয়—ই এক সম্পূৰ্ণ প্ৰণালীৰ ব্যৰ্থতা। আৰক্ষী, ফৰেন্সিক বিভাগ, অভিয়োজক, আৰু আদালত—এই সমগ্ৰ শৃংখলাৰ যিকোনো এটা অংশ দুর্বল হ’লে ন্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াই ভাঙি পৰে।
এই পৰিস্থিতিত এতিয়া প্ৰয়োজন কঠোৰ আৰু স্পষ্ট সংস্কাৰৰ—
প্ৰথমতে, সকলো গুৰুত্বপূৰ্ণ অপৰাধৰ ক্ষেত্ৰত বাধ্যতামূলক ফৰেন্সিক তদন্ত আৰু ডিজিটেল প্ৰমাণ সংৰক্ষণ ব্যৱস্থা নিশ্চিত কৰিব লাগিব।
দ্বিতীয়তে, তদন্তৰ সময়সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি তাৰ ওপৰত কঠোৰ নজৰদাৰী থাকিব লাগিব।
তৃতীয়তে, সাক্ষী সুৰক্ষা আৰু পীড়িত সহায় ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিব লাগিব, যাতে ভয় বা চাপৰ বাবে কোনো সাক্ষ্য নষ্ট নহয়।
চতুৰ্থতে, তদন্তৰ গাফিলতিৰ বাবে আৰক্ষী বিষয়াসকলৰ ওপৰত স্বতন্ত্ৰ আৰু স্বচ্ছ জবাবদিহি ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিব লাগিব।
ন্যায় কেৱল আদালতৰ ৰায় নহয়—ই এক প্ৰক্ৰিয়া, য’ত প্ৰত্যেকটো ধাপ সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ। অৰ্ণমাই বৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰক্ৰিয়াৰ একাধিক ধাপত ব্যৰ্থতা দেখা গৈছে। আৰু এই ব্যৰ্থতাৰ মূল্য দিছে এটা নিৰীহ জীৱনে।
এতিয়া প্ৰশ্নটো স্পষ্ট—আমি এই ঘটনাক কেৱল আন এক সংবাদ হিচাপে পাহৰি যামনে, নে ইয়াক এক সোঁৱৰণী হিচাপে লৈ আমাৰ ব্যৱস্থাক সুধাৰিম? যদি এই প্ৰশ্নৰ সৎ উত্তৰ বিচৰা নহয়, তেন্তে অৰ্ণমাইৰ দৰে বহু কণ্ঠ পুনৰ নীৰৱ হৈ যাব—আৰু ন্যায়ৰ ওপৰত আমাৰ আস্থা ধীৰে ধীৰে ক্ষয় হৈ থাকিব।