অসম বিধানসভাৰ গ্ৰীষ্মকালীন অধিৱেশনত উজনি অসম তথা ভৈয়াম অঞ্চলৰ প্ৰলয়ংকাৰী বান আৰু নৈপৰীয়া গৰাখহনীয়াৰ বিভীষিকাই মুখ্য আলোচনাৰ বিষয়বস্তু হৈ পৰে। বিশেষকৈ নামনি সোৱণশিৰি আৰু ৰঙানদী জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ পৰা অনিয়ন্ত্ৰিতভাৱে পানী এৰি দিয়াৰ ফলত লখিমপুৰ, ধেমাজি, বিশ্বনাথ আৰু যোৰহাট জিলাৰ সহস্ৰাধিক লোক গৃহহীন হৈ পৰাৰ লগতে হাজাৰ হাজাৰ হেক্টৰ কৃষিভূমি নদীৰ বুকুত বিলীন হৈছে। ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত জলসম্পদ বিভাগে ৰাজ্যখনত নদী সংৰক্ষণ আৰু আগতীয়া সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থা অধিক শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি প্ৰদান কৰিছে।
সম্পাদকীয় বিশ্লেষণ
অসমত বানপানী আৰু গৰাখহনীয়া কেৱল এক ঋতুভিত্তিক প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ হৈ থকা নাই; ই ৰাজ্যখনৰ আৰ্থ-সামাজিক ভেটি আৰু জনসংখ্যাতাত্ত্বিক ভাৰসাম্য বিনষ্ট কৰা এক চিৰস্থায়ী সংকটত পৰিণত হৈছে। বিগত কেবাটাও দশকত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ জলবিজ্ঞান সংক্ৰান্তীয় জটিলতা বৃদ্ধি পাইছে। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৭ম অনুসূচী অনুসৰি পানী আৰু জলসম্পদ ৰাজ্যিক সূচীৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ’লেও, আন্তঃৰাজ্যিক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নদীসমূহৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সমন্বয় সাধনৰ অভাৱ স্পষ্ট হৈ পৰিছে।
ঐতিহাসিকভাৱে, ১৯৫০ চনৰ মহাভূমিকম্পৰ পিছৰ পৰাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ তলিয়নি উপচি পৰিছে আৰু ইয়াৰ জলধাৰণ ক্ষমতা ক্ৰমান্বয়ে হ্রাস পাইছে। ইয়াৰ উপৰি, অৰুণাচল প্ৰদেশত নিৰ্মাণ হৈ থকা বৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহৰ পৰা বৰ্ষাকালত পানী এৰি দিয়াৰ ফলত নামনি অসম আৰু উজনি অসমৰ জিলাসমূহত নিমিষতে প্লাৱনৰ সৃষ্টি হয়। জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ নামনি অঞ্চলত থকা জনসাধাৰণৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত নকৰাকৈ শক্তি উৎপাদনত মনোনিবেশ কৰাটো উন্নয়নৰ এক একমুখী চশমাৰে চোৱা ধাৰণা।
আৰ্থ–সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশ কৃষিভাৱাপন্ন অসমৰ অৰ্থনীতি বান আৰু খহনীয়াৰ ফলত প্ৰতি বছৰে হাজাৰ কোটি টকাৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হয়। চাহ উদ্যোগ, ধান খেতি আৰু মৎস্য পালন গুৰুতৰভাৱে ব্যাহত হয়। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ এই যুগ সংবেদনশীল পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বাবে অধিক বিপজ্জনক হৈ পৰিছে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত অনিয়ন্ত্ৰিত বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু খিলঞ্জীয়া মাটিৰ অধিকাৰ খৰ্ব হোৱাৰ ফলত অৱবাহিকাসমূহত পানীৰ গতিবেগ বৃদ্ধি পাইছে। খহনীয়াৰ ফলত ভূমিহীন হোৱা লাখ লাখ লোক ‘অভ্যন্তৰীণভাৱে বস্তুতচ্যুত’ (Internally Displaced Persons) হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত জনজাতি বেল্ট আৰু ব্লকত সামাজিক সংঘাতৰ সৃষ্টি হৈছে।
বৃহৎ নদীবান্ধ নিৰ্মাণ কৰা সংস্থা যেনে NHPC আৰু NEEPCO ৰ সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থাৰ ক্ৰুটি আৰু অপৰিকল্পিত পানী নিষ্কাশনে ভাটি অঞ্চলৰ জনসাধাৰণক অনিশ্চয়তাৰ মাজলৈ ঠেলি দিছে। চৰকাৰৰ ফালৰ পৰা দিয়া মথাউৰি মেৰামতিৰ পৰম্পৰাগত আঁচনিসমূহ কেৱল জৰুৰীকালীন সাময়িক উপশমহে, কোনো স্থায়ী সমাধান নহয়।
আগুৱাই যোৱাৰ বাট
১. নদী অৱবাহিকা কৰ্তৃপক্ষ (River Basin Authority) গঠন: ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক অৱবাহিকাৰ বাবে এক আইনী ক্ষমতা সম্পন্ন সংহত কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিব লাগে, যিয়ে জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প, বান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ সমন্বয় কৰিব।
২. প্ৰযুক্তিভিত্তিক আগতীয়া সতৰ্কবাণী: নিৰাপদ পানী এৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আৰু উপগ্ৰহীয় তথ্য সংগ্ৰহৰ জৰিয়তে ৰিয়েল-টাইম ডাটা শ্বেয়াৰিং বাধ্যতামূলক কৰিব লাগে।
৩. গৰাখহনীয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ হিচাপে স্বীকৃতি: গৰাখহনীয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ মান্যতা প্ৰদান কৰি দুৰ্যোগ সঁহাৰি নিধিৰ (NDRF) পৰা পৰ্যাপ্ত বিত্তীয় সাহায্য ব্যৱস্থা কৰা উচিত।
বান আৰু খহনীয়া সমস্যাৰ স্থায়ী সমাধান অবিহনে অসমৰ আত্মনিৰ্ভৰশীলতা আৰু বিকাশৰ কথা কোৱাটো অৰ্থহীন। কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে সাময়িক দুৰ্যোগ সাহাৰ্যৰ ঊৰ্ধ্বত উঠি আধুনিক ভূ-প্ৰযুক্তি আৰু আন্তঃৰাজ্যিক নদী ব্যৱস্থাপনাৰ জৰিয়তে নামনি অঞ্চলৰ অধিবাসীসকলৰ জীৱন আৰু সম্পত্তিৰ মৌলিক সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবই লাগিব।
