পৰাধীনতাৰ শৃঙ্খল ভাঙি বিশ্বৰ মেপজুৰি নিজৰ এক স্বকীয় স্বাৰ্বভৌম গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ যি ইতিহাস ভাৰতে ৰচনা কৰিলে, সেয়া আধুনিক বিশ্বৰ এক অনন্য কাহিনী। এক অন্নহীন, দৰিদ্ৰ আৰু বিদেশী শাসকে জুৰুলা কৰি থৈ যোৱা দেশৰ পৰা আজিৰ ভাৰত পৰমাণু শক্তিধৰ, মহাকাশ বিজয়ী, বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ অৰ্থনীতি আৰু বৈশ্বিক ৰাজনীতিত এক শক্তিশালী মাত।
আমাৰ গৌৰৱ কৰিবলৈ যথেষ্ট কাৰণ আছে। কিন্তু প্ৰকৃত দেশপ্ৰেম কেৱল সফলতাৰ জয়গান গোৱাতেই সীমাৱদ্ধ হৈ থাকিব নোৱাৰে। দেশপ্ৰেমৰ আচল পৰীক্ষা তেতিয়াহে হয়, যেতিয়া আমি সাহসেৰে প্ৰশ্ন কৰিব পাৰোঁ—স্বাধীনতাই কঢ়িয়াই অনা মূল প্ৰতিশ্ৰুতিৰ অংশীদাৰ প্ৰতিজন ভাৰতীয় হ’বলৈ সক্ষম হৈছেনে?
স্বাধীনতাহীনতাৰ পৰা স্বাৰ্বভৌমত্বৰ ৮০ বছৰীয়া এই যাত্ৰাত প্ৰধান প্ৰশ্নটো ভাৰত বিশ্বৰ ভিতৰত কিমান শক্তিশালী হ’ল সেয়া নহয়; বৰঞ্চ প্ৰশ্নটো হৈছে সাধারণ ভাৰতীয়জনে নিজকে কিমান স্বাধীন, সুৰক্ষিত, মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু সমান বুলি অনুভৱ কৰে।
১. প্ৰত্যাহ্বানৰ মুখত ডেম’গ্ৰাফীক ডিভিডেন্ড: সম্ভাৱনা আৰু নিৰাশা
উদীয়মান ভাৰতৰ নতুন সূৰ্যোদয়ৰ সতে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা শূন্যলৈ উৰে। কিন্তু ইয়াৰ অন্তৰালত থকা আন এটা ছবিয়ে আমাক চিন্তিত কৰে—হাতে হাতে শিক্ষাগত অৰ্হতাৰ প্ৰমাণপত্ৰ লৈ সংস্থাপনৰ বাবে অপেক্ষৰত অসংখ্য যুৱক-যুৱতী।
ভাৰতৰ সবাতোকৈ ডাঙৰ শক্তি বুলি গণ্য কৰা ‘ডেম’গ্ৰাফীক ডিভিডেন্ড’ (Demographic Dividend) অৰ্থাৎ কাৰ্যক্ষম ডেকা শক্তিৰ সমাহাৰক লৈ আমি প্ৰায়ে গৌৰৱ কৰোঁ। কিন্তু উপৰিভাগৰ এই চমকৰ আঁৰত থকা বাস্তৱ হ’ল—সুযোগহীন স্বাধীনতা নিশ্চিতভাৱে নিৰাশালৈ পৰ্যবসিত হয়। সংস্থাপনৰ সুযোগ সৃষ্টি হোৱা নাই বুলি ক’ব নোৱাৰি, কিন্তু মূল প্ৰশ্নটো হ’ল—এই সুযোগবোৰ সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ ওচৰলৈ সমভাৱে সম্প্ৰসাৰিত হৈছেনে? শিক্ষা, দক্ষতা আৰু অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিয়ে নাগৰিকসকলক এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱিকা দিবলৈ সক্ষম হৈছেনে?
২. বিকাশ অৰ্থাৎ বৈষম্য: দুই ভাৰতৰ গল্প
মুম্বাই, গুৰুগ্ৰাম, বেংগালুৰু বা হায়দৰাবাদৰ আকাশচুম্বী ভৱনবোৰে ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ স্বাভিমানৰ গীত গায়। শ্বেয়াৰ বজাৰৰ উত্থান, ডিজিটেল ব্যৱসায় আৰু অভূতপূৰ্ব গতিত গঢ়ি উঠা আন্তঃগাঁথনিয়েই আজিৰ আধুনিক ভাৰতৰ পৰিচয়।
কিন্তু কাঁচৰ এই অট্টালিকাবোৰৰ আঁৰতেই আছে আন লাখ লাখ পৰিয়াল, যিসকলে প্ৰতি মাহৰ শেষত ঘৰৰ খৰচ মিলাবলৈ যুঁজিবলগীয়া হয়।
-
এক ভাৰতৰ বাবে: অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ মাপকাঠি হ’ল মাৰ্কেট কেপিটেলাইজেচন আৰু নতুন বিনিয়োগ।
-
আনখন ভাৰতৰ বাবে: বিকাশৰ মাপকাঠি হ’ল চাউল-দাইলৰ দাম, ঘৰৰ ভাৰা, শিক্ষা-স্বাস্থ্যৰ খৰচ আৰু বিদ্যুৎ বিল।
এই বৈষম্যে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সাফল্যক অস্বীকাৰ নকৰে, কিন্তু এই সফলতাক ‘অসম্পূৰ্ণ’ বুলি প্ৰমাণ কৰে। বিকাশৰ পৰিসংখ্যা যিমান গুৰুত্বপূৰ্ণ, সেই বিকাশত কোনে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ পাইছে সেয়া তাতোকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।
সম্পাদকেীয় মন্তব্য: “কেৱল অৰ্থনীতিৰ আকাৰ বা জিডিপিৰ (GDP) বৃদ্ধিয়েই স্বাধীনতাৰ আচল পৰিচয় হ’ব নোৱাৰে; সাধাৰণ নাগৰিকৰ ক্ৰয়ক্ষমতা আৰু জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ডহে ইয়াৰ প্ৰকৃত মাপকাঠি।”
৩. উন্নয়ন নে উচ্ছেদ?
দ্ৰুতবেগী ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, ৰেলপথ, নদীবান্ধ আৰু বিশাল উদ্যোগ—এইবোৰ প্ৰগতিৰ প্ৰতীক। কিন্তু প্ৰগতিৰ এই দৃশ্যপটৰ বিপৰীতে আন এক কৰুণ দৃশ্যও আছে:
-
নিজৰ ভিটি-মাটি এৰিবলৈ বাধ্য হোৱা একোটা পৰিয়াল।
-
উচ্ছেদিত গাঁও আৰু অস্তিত্বৰ সংকটত ভোগা খিলঞ্জীয়া সমাজ।
-
ক্ষতিপূৰণৰ বাবে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত দৌৰি ফুৰা কৃষক।
উন্নয়নক কেৱল কিল’মিটাৰৰ ঘাইপথ বা মেগাৱাট বিদ্যুতেই জোখা উচিত নহয়। বিকাশৰ নামত যিসকলে নিজৰ ভিটি-মাটি উছৰ্গা কৰিলে, তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যত কি হ’ল—তাৰ ওপৰতো উন্নয়নৰ সঁচা মূল্যায়ন নিৰ্ভৰ কৰে।
৪. ডিজিটেল ভাৰত আৰু নতুন ডিজিটেল বিভাজন
ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি (Digital Public Infrastructure) নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতে বিশ্বৰ আগত এক অনন্য আৰ্হি দাঙি ধৰিছে। এটা স্মাৰ্টফোনেই এতিয়া বেংক, পেমেন্ট চিষ্টেম আৰু চৰকাৰী সেৱাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু।
কিন্তু প্ৰযুক্তি কেৱল তেতিয়াহে মুক্তিকামী হয়, যিমান সময়ত প্ৰতিজন মানুহে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ডিজিটেল ব্যৱস্থাৰ জটিলতাত হাৰ মনা জ্যেষ্ঠ নাগৰিকসকল, পৰ্যাপ্ত নেটৱৰ্ক নোহোৱা গ্ৰামাঞ্চলৰ ৰাইজ কিংবা ই-সেৱাৰ সুবিধা ল’বলৈ আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হোৱা কোটি কোটি দুখীয়া মানুহৰ বাবে এই ক্ৰান্তি কিমান সুচল? Digitization যেন অলক্ষিতে Digital Exclusion বা “ডিজিটেল বৰ্জনলৈ” ৰূপান্তৰিত নহয়, তাৰ বাবে চৰকাৰী ব্যৱস্থা অধিক সৰলীকৰণ হোৱাটো জৰুৰী।
৫. বিশ্বশক্তি আৰু ঘৰুৱা নিৰাপত্তা
বৈশ্বিক মঞ্চত ভাৰতৰ সুদৃঢ় স্থিতি, মহাকাশ বিজ্ঞানৰ সাফল্য আৰু বৈদেশীক ৰাজনীতিত শক্তিশালী ভূমিকা নিঃসন্দেহে প্ৰশংসনীয়। কিন্তু বিশ্বৰ চকুত উজ্জ্বল দেখা ভাৰতখনৰ বিপৰীতে যেতিয়া গৃহস্থীৰ বাজেট মিলাবলৈ চিন্তিত মাতৃ, অসংগঠিত খণ্ডৰ শ্ৰমিক বা সন্তানৰ শিক্ষাৰ বাবে ঋণ ল’বলগীয়া হোৱা পিতৃজনলৈ চকু যায়—তেতিয়া প্ৰশ্ন উঠে: ৰাষ্ট্ৰীয় শক্তিৰ আচল পৰিচয় কি?
বিশ্বৰ সন্মুখত ভাৰত কিমান শক্তিশালী দেখা গৈছে, তাতকৈ নিজৰ ঘৰখনত এজন সাধাৰণ ভাৰতীয়ই নিজক কিমান সুৰক্ষিত অনুভৱ কৰিছে—সেয়াহে ৰাষ্ট্ৰীয় শক্তিৰ প্ৰকৃত মাপকাঠি।
৬. অসমৰ অসম্পূৰ্ণ প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ৬ নং দফা
স্বাধীনতাৰ প্ৰশ্নটোৱে অসমৰ প্ৰেক্ষাপটত এক গভীৰ আৰু সংবেদনশীল ৰূপ ধাৰণ কৰে।
১৯৮৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত—যিদিনা সমগ্ৰ দেশে স্বাধীনতা দিৱস উদযাপন কৰিছিল—সেই একেদিনাই ঐতিহাসিক অসম আন্দোলনৰ সমাপ্তি ঘটাই কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ, অসম চৰকাৰ, অল অসম ষ্টুডেন্টছ ইউৰিয়ন (AASU) আৰু অল অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদ (AAGSP)ৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হৈছিল ‘অসম চুক্তি’ (Assam Accord)। অসমৰ খিলঞ্জীয়াৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক, ভাষিক পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা আৰু অবৈধ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সমস্যা সমাধান কৰাটোৱেই আছিল এই চুক্তিৰ মূল উদ্দেশ্য।
┌────────────────────────────────────────┐
│ অসম চুক্তি (১৯৮৫) │
└──────────────────┬─────────────────────┘
│
▼
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│ দফা ৬: খিলঞ্জীয়াৰ সাংবিধানিক সুৰক্ষা │
└──────────────────┬───────────────────────────────┘
│
▼
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│ ২০১৯: উচ্চস্তৰীয় কমিটি (High-Level Committee) │
└──────────────────┬───────────────────────────────┘
│
▼
┌──────────────────────────────────────────────────┐
│ আজিও ওলমি থকা অসম্পূৰ্ণ প্ৰতিশ্ৰুতি │
└──────────────────────────────────────────────────┘
চুক্তি স্বাক্ষৰৰ ৪ decade (চাৰি দশক) পাৰ হৈ যোৱাৰ পিছতো ইয়াৰ মূল সংকল্পসমূহ অসম্পূৰ্ণ হৈয়েই থাকিল। অসম চৰকাৰৰ অধীনত আজিও যে অসম চুক্তি ৰূপায়ণ বিভাগ (Implementation of Assam Accord Department) বুলি এটা সুকীয়া বিভাগ চলাই ৰাখিবলগীয়া হৈছে, সেয়াই প্ৰমাণ কৰে যে এই চুক্তি বুৰঞ্জীৰ বন্দীত পৰিণত হোৱা নাই, বৰঞ্চ ই এক অসম্পূৰ্ণ অংগীকাৰ।
বিশেষকৈ চুক্তিৰ ৬ নং দফা (Clause 6)—যিয়ে অসমীয়া মানুহৰ সাংস্কৃতিক, সামাজিক, ভাষিক পৰিচয় আৰু ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ বাবে সাংবিধানিক, আইনী আৰু প্ৰশাসনিক সুৰক্ষাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল—তাৰ সঠিক ৰূপায়ণ আজিও নহ’ল। ২০১৯ চনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে এই দফাৰ ৰূপায়ণৰ বাবে এখন ‘উচ্চস্তৰীয় কমিটী’ (High-Level Committee on Clause 6) গঠন কৰি দিছিল। ইয়াৰ পৰাই প্ৰমাণ হয় যে দশক দশক ধৰি এই দাবীৰ উত্তৰ দিয়া হোৱা নাই।
অসমৰ বাবে এয়া কেৱল প্ৰশাসনিক বিলম্ব নহয়; ইয়াৰ লগত জড়িত হৈ আছে:
-
খিলঞ্জীয়াৰ পৰিচয় আৰু ভূমিৰ অধিকাৰ
-
ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ অস্তিত্ব
-
প্ৰসংগিক ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্ব
বছৰ বছৰ ধৰি আন্দোলন আৰু আত্মবলিদানৰ পিছত কৰা এটা চুক্তি যদি এটা প্ৰজন্মৰ পিছতো সম্পূৰ্ণ কৰা নহয়, তেন্তে নাগৰিকে প্ৰশ্ন কৰাটো স্বাভাৱিক: “প্ৰতিশ্ৰুতিসমূহ যদি অসম্পূৰ্ণ হৈয়েই থাকে, তেন্তে আমাৰ বাবে স্বাধীনতাৰ অৰ্থ কি?”
এই প্ৰশ্ন তোলাটো ৰাষ্ট্ৰবিৰোধী নহয়; বৰঞ্চ ভাৰতীয় সংবিধান আৰু গণৰাজ্যৰ ওপৰত খিলঞ্জীয়া অসমীয়াই ৰখা গভীৰ বিশ্বাসৰহে চিন।
৭. গণতন্ত্ৰ: এক নাগৰিক, এক ভোট—কিন্তু প্ৰভাৱ কাৰ?
ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সাফল্য হৈছে—‘এক নাগৰিক, এক ভোট’। ভোটাধিকাৰৰ মাধ্যমেৰে ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব যে ৰাইজৰ হাতত থাকে, সেয়া প্ৰতিটো নিৰ্বাচনতে প্ৰমাণিত হয়।
কিন্তু গণতন্ত্ৰ কেৱল ভোটদানৰ দিনটোতেই সীমাবদ্ধ নে? ভোটদানৰ আগৰ পৰিৱেশটো কিদৰে পৰিচালিত হয়?
-
টকা আৰু পেশীশক্তিৰ প্ৰভাৱ
-
তথ্যৰ অপপ্ৰচাৰ আৰু সামাজিক মেৰুকৰণ
-
জনকল্যাণমূলক নীতিৰ সলনি কেৱল ক্ষমতাকেন্দ্ৰিক ৰাজনীতি
আজি আমাৰ প্ৰশ্ন হ’ব লাগে—কেৱল নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হোৱাটোৱেই গণতন্ত্ৰ নে প্ৰতিজন নাগৰিকে ভয়, প্ৰলোভন বা হেঁচামুক্ত হৈ নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব পৰাটোহে প্ৰকৃত গণতন্ত্ৰ?
৮. পতাকাখনতকৈয়ো স্বাধীনতা বহুখিনি ডাঙৰ
তেন্তে, আমি সঁচাকৈয়ে স্বাধীননে?
উত্তৰটো: ‘হয়’ আৰু ‘নহয়’।
-
‘হয়’—কাৰণ ভাৰত এক স্বাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ। নাগৰিকে নিজৰ চৰকাৰ নিজেই বাচে। সাংবিধানিক অধিকাৰ আৰু আইনী ব্যৱস্থা আমাৰ আছে।
-
‘নহয়’—কাৰণ কেৱল ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাতেই স্বাধীনতাৰ অন্ত নঘটে।
┌───────────────────────────┐
│ প্ৰকৃত স্বাধীনতাৰ ধাৰণা │
└─────────────┬─────────────┘
│
┌──────────────────────┬───────────────┴──────────────┬──────────────────────┐
▼ ▼ ▼ ▼
┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐
│ মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন │ │ সংস্থাপন আৰু শিক্ষা │ │ স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা│ │ সংস্কৃতি-ভাষা ৰক্ষা │
└──────────────────┘ └──────────────────┘ └──────────────────┘ └──────────────────┘
স্বাধীনতাই সামৰি ল’ব লাগিব: ১. মৰ্যাদাৰে জীয়াই থকাৰ অধিকাৰ। ২. মৰ্যাদাপূৰ্ণ সংস্থাপন আৰু উন্নত শিক্ষাৰ স্বাধীনতা। ৩. সম অধিকাৰেৰে স্বাস্থ্যসেৱা লাভৰ সুযোগ। ৪. নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু পৰিচয় সংৰক্ষণৰ অধিকাৰ। ৫. গণতন্ত্ৰত গঠনমূলক প্ৰশ্ন সোধাৰ স্বাধীনতা—ক্ষমতাক প্ৰশ্ন কৰাজনক ‘দেশদ্ৰোহী’ বুলি আখ্যা নিদিয়াৰ পৰিৱেশ।
৯. নতুন যাত্ৰাৰ শুভাৰম্ভ
৮০ বছৰৰ যাত্ৰাত ভাৰতে বহু দূৰ বাট অতিক্ৰম কৰিলে। কিন্তু ইতিহাসে কেৱল সাফল্যতেই যতি নমাৰায়। প্ৰতিটো প্ৰজন্মই নিজৰ ভাগৰ অসম্পূৰ্ণ কামবোৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলগীয়া হয়।
যিটো প্ৰজন্মই স্বাধীনতা আনিছিল, তেওঁলোকে আমাক এটা গণৰাজ্য উপহাৰ দিলে। তাৰ পিছৰ প্ৰজন্মই গঢ়ি তুলিলে উদ্যোগ, আন্তঃগাঁথনি, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি।
এতিয়া আমাৰ প্ৰজন্মৰ দায়িত্ব তাতোকৈয়ো কঠিন: এনে এখন গণৰাজ্য গঢ়ি তোলা, য’ত વિકાસে মৰ্যাদা লাভ কৰে, বৃদ্ধিয়ে সুযোগ সৃষ্টি কৰে, প্ৰযুক্তিয়ে সকলোকে সামৰি লয়, গণতন্ত্ৰই সমতা আনে আৰু চৰকাৰী প্ৰতিশ্ৰুতিয়ে পূৰ্ণতা পায়।
ইয়ালৈ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব অসম। অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব অসম চুক্তিৰ দৰে অসম্পূৰ্ণ সংকল্পসমূহ।
ত্রিৰংগা কেৱল অতিক্ৰম কৰি অহা অতীতৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকক; ই হ’ব লাগে ভৱিষ্যতে ভাৰত কি হ’ব পাৰে তাৰ এক দৃঢ় প্ৰতিশ্ৰুতি।
৮০ বছৰৰ স্বাধীনতা। ৮০ বছৰৰ সফলতা। আৰু ৮০ বছৰৰ অসম্পূৰ্ণ কাম।
এতিয়া নতুন যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছে—ক্ৰোধ বা নিৰাশাৰে নহয়, বৰঞ্চ এই শান্ত আত্মবিশ্বাসেৰে যে এজন প্ৰকৃত দেশপ্ৰেমিকৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ দায়িত্ব হ’ল এনে এক ভাৰত নিৰ্মাণ কৰা, য’ত প্ৰতিজন নাগৰিকে মূৰ তুলি ক’ব পাৰে:
“এই স্বাধীনতা মোৰো।”
🇮🇳 জয় হিন্দ!