শেহতীয়াকৈ মনিপুৰৰ চান্দেল আৰু কাবৌ উপত্যকা সীমান্তত ভাৰত-ম্যানমাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীমান্তৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আৰু একপক্ষীয় ভূমি হস্তান্তৰ প্ৰচেষ্টাক লৈ জনজাতীয় দল-সংগঠনে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আদিবাসী অধিকাৰ মঞ্চত (UNPFII) আবেদন দাখিল কৰিছে। ম্যানমাৰৰ গৃহযুদ্ধ, উগ্ৰপন্থী সংগঠনৰ অনুপ্ৰৱেশ, নিচাজাতীয় দ্ৰব্যৰ চোৰাং ব্যৱসায় আৰু সীমান্তত ৫১০ মাইল দৈৰ্ঘ্যৰ কাঁটাঁতাৰৰ বেৰা নিৰ্মাণৰ পটভূমিত সমগ্র উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সীমান্ত সুৰক্ষা আৰু ভূ-ৰাজনীতি অত্যন্ত স্পৰ্শকাতৰ হৈ পৰিছে।
সম্পাদকীয় বিশ্লেষণ
ভাৰতৰ ‘এক্ট ইষ্ট’ (Act East Policy) নীতিৰ প্ৰধান দুৱাৰমুখ হৈছে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল। কিন্তু ম্যানমাৰৰ গৃহযুদ্ধ আৰু অসামৰিক সংঘাতৰ ফলত গোটেই অঞ্চলটোৰ সুৰক্ষা কাঠামোলৈ ভাবুকি আহি পৰিছে। সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচী আৰু অনুচ্ছেদ ৩৭১(এ) ৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনজাতিসকলক যি বিশেষ সাংবিধানিক সুৰক্ষা কৱচ প্ৰদান কৰা হৈছে, সীমান্তৰ একপক্ষীয় সালসলনিয়ে সেই সৰ্বভৌম অধিকাৰৰ ওপৰত প্ৰশ্নবোধক চিহ্নৰ সৃষ্টি কৰিছে।
ঐতিহাসিকভাৱে, ভাৰত আৰু ম্যানমাৰৰ মাজত থকা ‘মুক্ত চলাচল ব্যৱস্থা’ (Free Movement Regime – FMR) ৰ জৰিয়তে সীমান্তৰ দুয়োপাৰৰ একে জনজাতিৰ লোকসকলৰ মাজত সাংস্কৃতিক আৰু পৰবাৰিক সম্পৰ্ক বৰ্তি আছিল। কিন্তু শেহতীয়াকৈ সীমান্তত নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ দোহাই দি এই ব্যৱস্থা বাতিল কৰা আৰু কণ্টকীয় তাঁৰৰ বেৰ দিয়া সিদ্ধান্তই স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছে।
সুৰক্ষা আৰু ভূ–ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগী নিৰাপত্তা বাহিনীসমূহৰ বাবে সীমান্তৰ সিপাৰৰ পৰা পৰিচালিত সশস্ত্ৰ সংগঠন, অবৈধ অস্ত্ৰৰ সৰবৰাহ আৰু ড্রাগছ কাৰবাৰ ৰোধ কৰাটো অপৰিহাৰ্য। কিন্তু এই নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰোঁতে খিলঞ্জীয়া অধিবাসীসকলৰ পৰম্পৰাগত ভূমি অধিকাৰ (Ancestral Rights) আৰু তেওঁলোকৰ স্থানীয় প্ৰতিনিধিত্বক আওকান কৰিলে সীমান্তত সামাজিক জনগাঁথনিৰ ভাৰসাম্য বিনষ্ট হ’ব। ‘চিভিল আৰু পলিটিকেল ৰাইটছ’ সংক্রান্তীয় আন্তৰ্জাতিক চন্দ অনুসৰি খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ সন্মতি অবিহনে ভূ-খণ্ডৰ পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাটো এক জটিল সাংবিধানিক তথা কূটনৈতিক আইনী বিতৰ্কৰ জন্ম দিয়ে।
অসম, নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহতো ইয়াৰ পৰোক্ষ প্ৰভাৱ পৰিছে। আঞ্চলিক সুস্থিৰতা অবিহনে এক্ট ইষ্ট নীতিৰ অধীনত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণ কেৱল এক কাগজী পৰিকল্পনা হৈয়েই ৰ’ব।
আগুৱাই যোৱাৰ বাট
১. জনজাতীয় প্ৰতিনিধিৰ সৈতে গণতান্ত্ৰিক আলোচনা: সীমান্ত নিৰ্ধাৰণ বা বেৰা নিৰ্মাণৰ দৰে সংবেদনশীল সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পূৰ্বে খিলঞ্জীয়া জনজাতি পৰিষদ আৰু ঐতিহ্যবাহী স্বায়ত্তশাসিত নিকায়সমূহক বিশ্বাসত ল’ব লাগিব।
২. আধুনিক সীমান্ত ব্যৱস্থাপনা (Smart Border Management): কেৱল ভৌতিক কণ্টকীয় তাঁৰৰ পৰিৱৰ্তে ড্ৰোন সংবেদনশীল সেন্সৰ আৰু স্মাৰ্ট মনিটৰিং ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয় অধিবাসীসকলৰ দৈনন্দিন জীৱন যাত্ৰাত ব্যাঘাত নঘটোৱাকৈ সুৰক্ষা জোরদাৰ কৰা।
৩. আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীমান্ত উন্নয়ন নিধি: সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ আধুনিকীকৰণ কৰি স্থানীয় লোকসকলক ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষাৰ অংশীদাৰ কৰি তোলা।
উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সীমান্ত সুৰক্ষা কেৱল সামৰিক শক্তিৰে নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি। ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আৰু খিলঞ্জীয়া জনজাতিসমূহৰ মানৱাধিকাৰ তথা সাংবিধানিক সুৰক্ষাৰ মাজত এক ন্যায়সংগত ভাৰসাম্য স্থাপন কৰাই হৈছে উত্তৰ-পূবৰ চিৰস্থায়ী শান্তিৰ একমাত্ৰ পথ।
