২০ সংখ্যক পশুধন পিয়ল (২০১৯) অনুসৰি, ভাৰতৰ মুঠ গাহৰি জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ অৰ্থাৎ প্ৰায় ২১ লাখ গাহৰিৰ বাসস্থান অসম এতিয়াও এক পুনৰাবৃত্তিমূলক পশুপালন স্বাস্থ্য সংকটৰ সৈতে যুঁজি আছে, যিয়ে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰাম্য জীৱিকা খণ্ডসমূহৰ এটাক বিপন্ন কৰি তুলিছে। ২০২০ চনত অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰ (ASF) নিশ্চিত হোৱাৰ পিছৰে পৰা, এই ৰোগটো কেইবাটাও জিলাত বাৰে বাৰে দেখা দিছে। ইয়াৰ ফলত ব্যাপক হাৰত পশুধনৰ ক্ষতি হৈছে, গাহৰি মাংসৰ যোগান শৃংখল ব্যাহত হৈছে আৰু হাজাৰ হাজাৰ ক্ষুদ্ৰ কৃষকৰ ওপৰত তীব্ৰ আৰ্থিক সংকট জাপি দিছে।
যদিও এই ৰোগটোক জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰায়ে কথিত ভাষাত “ছোৱাইন ফ্লু” বুলি কোৱা হয়, বিজ্ঞানৰ দৃষ্টিত এই নামকৰণ সঠিক নহয়। অসমৰ গাহৰি জনসংখ্যাক প্ৰভাৱিত কৰা এই ৰোগটো হৈছে আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰ— পোহনীয়া আৰু বনৰীয়া গাহৰিৰ এক অতি সংক্ৰামক ভাইৰাছজনিত ৰক্তক্ষৰণকাৰী (haemorrhagic) ৰোগ, যাৰ ফলত মৃত্যুৰ হাৰ প্ৰায় ১০০ শতাংশ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। ই মানুহক প্ৰভাৱিত কৰা ছোৱাইন ইনফ্লুৱেঞ্জা (H1N1) তকৈ সম্পূৰ্ণ পৃথক। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, এ.এছ.এফ. কোনো জুনোটিক (zoonotic) ৰোগ নহয় (অৰ্থাৎ পশুপক্ষীৰ পৰা মানুহলৈ নিবিয়পে) আৰু মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি ইয়াৰ কোনো প্ৰত্যক্ষ ভাবুকি নাই। তথাপিও, পশুধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল পৰিয়াল আৰু গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ বাবে ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক পৰিণাম অত্যন্ত ভয়াবহ।
পৰিসৰ আৰু বিস্তাৰ: মহামাৰীৰ ভয়াৱহতা বুজি উঠা
অসমত প্ৰথম ধৰা পৰাৰ পিছৰে পৰা, এ.এছ.এফ. ভাৰতৰ গাহৰি পালন অঞ্চলৰ এক বৃহৎ অংশলৈ বিস্তাৰিত হৈছে, বিশেষকৈ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত। অসম, মেঘালয়, নাগালেণ্ড আৰু আন কেইবাখনো ৰাজ্যত বাৰে বাৰে ইয়াৰ প্ৰকোপ দেখা গৈছে। শেহতীয়া পৰ্যবেক্ষণত দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছু অংশতো ইয়াৰ নতুন প্ৰকোপ ধৰা পৰিছে, যিয়ে এই ৰোগটোৰ নিৰন্তৰ ভৌগোলিক বিস্তাৰক সূচাইছে।
পশুপালন আৰু পশু চিকিৎসা বিভাগৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২০ চনৰ পৰা অসমত শ শ এ.এছ.এফ. অভিকেন্দ্ৰ (epicentre) দেখা গৈছে, যাৰ ফলত বহু জিলাত বাৰে বাৰে ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণ অভিযান চলাবলগীয়া হৈছে। শেহতীয়া কিছুমান ঘটনাই এই নিৰন্তৰ প্ৰত্যাহ্বানক প্ৰতিফলিত কৰে:
- পৰীক্ষাগাৰত এ.এছ.এফ. নিশ্চিত হোৱাৰ পিছত জামুগুৰিহাটত ২০০ তকৈও অধিক গাহৰি নিধন (cull) কৰা হয়।
- নগাঁও জিলাৰ হালুৱাগাঁও গাঁৱত পশু চিকিৎসা কৰ্তৃপক্ষই সংক্ৰমণ নিশ্চিত কৰাৰ পিছত ৫৫ টা গাহৰি নিধন কৰা হয়।
- তিনিচুকীয়া জিলাৰ ঔগুৰি গাঁৱত হোৱা এক বৃহৎ প্ৰকোপৰ বাবে উক্ত অঞ্চলটোক সংক্ৰমিত এলেকা বুলি ঘোষণা কৰা হয় আৰু তাত ব্যাপক হাৰত গাহৰি নিধন প্ৰক্ৰিয়া চলোৱাৰ লগতে গাহৰি আৰু গাহৰি মাংসৰ সৰবৰাহ সাময়িকভাৱে নিষিদ্ধ কৰা হয়।
ইয়াৰ পূৰ্বৰ প্ৰকোপসমূহৰ ফলত ইতিমধ্যে শ শ গাঁৱত হাজাৰ হাজাৰ গাহৰিৰ মৃত্যু হৈছিল, যাৰ ফলত ২০২০ চনৰ পৰা এতিয়ালৈকে সৰ্বমুঠ ক্ষতিৰ পৰিমাণ কেইবা নিযুত পশু পৰ্যন্ত হৈছে।
ভাৰতৰ ‘নেশ্যনেল একচন প্লেন ফৰ কণ্ট্ৰল অৱ আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰ’ (আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যপৰিকল্পনা) অনুসৰি, সংক্ৰমিত এলেকাৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা সকলো গাহৰিকে কোনো ক্লিনিকেল লক্ষণ থকা বা নথকাৰ কথা বিবেচনা নকৰি নিধন কৰাটো বাধ্যতামূলক, আনহাতে প্ৰভাৱিত এলেকাৰ চাৰিওফালে ১০ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ এক পৰ্যবেক্ষণ এলেকা (surveillance zone) গঠন কৰা হয়। যদিও এই পদ্ধতিটো ৰোগ প্ৰতিৰোধৰ বাবে অপৰিহাৰ্য বুলি গণ্য কৰা হয়, ই মাত্ৰ কেইটামান দিনৰ ভিতৰতে এজন ক্ষুদ্ৰ কৃষকৰ সমগ্ৰ গাহৰিৰ জাকটো নিঃশেষ কৰি দিব পাৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ বছৰ বছৰ ধৰি সঞ্চিত বিনিয়োগ নিমিষতে ধূলিসাৎ হৈ পৰে।
আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো কিয় ইমান কঠিন
অন্যান্য বহুতো পশুধনৰ ৰোগৰ দৰে, আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰৰ কোনো অনুমোদিত বাণিজ্যিক চিকিৎসা নাই আৰু ভাৰতত ইয়াৰ কোনো বাণিজ্যিকভাবে ব্যৱহৃত ভেকচিনো উপলব্ধ নহয়।
এই ভাইৰাছটো অসাধাৰণভাৱে প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা সম্পন্ন। বৈজ্ঞানিক গৱেষণাত দেখা গৈছে যে এ.এছ.এফ. ভাইৰাছে দীৰ্ঘদিন ধৰি জীয়াই থাকিব পাৰে:
- গোট মৰা গাহৰিৰ মাংস (frozen pork),
- সংসাধিত মাংস (processed meat),
- তেজ,
- সংক্ৰমিত খাদ্য (contaminated feed),
- কাপোৰ-কানি,
- জোতা-চটি,
- পৰিবহন বাহন, আৰু
- ফাৰ্মৰ সঁজুলিসমূহত।
ইয়াৰ ফলত সংক্ৰমিত পশুবোৰৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সংস্পৰ্শ নোহোৱাকৈও ভাইৰাছটো বিয়পিব পাৰে।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বনৰীয়া গাহৰিক এই ভাইৰাছৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস (reservoir) হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে, যাৰ ফলত পোহনীয়া গাহৰি আৰু বন্যপ্ৰাণী একেলগে থকা অঞ্চলসমূহত এই ৰোগ নিৰ্মূল কৰাটো উল্লেখনীয়ভাৱে কঠিন হৈ পৰে।
ফলস্বৰূপে, বৰ্তমান ৰোগ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰক্ৰিয়া প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰ কৰে:
- প্ৰাৰম্ভিক চিনাক্তকৰণ,
- দ্ৰুত নিধন প্ৰক্ৰিয়া,
- কঠোৰ সৰবৰাহ নিষেধাজ্ঞা,
- তীক্ষ্ণ পৰ্যবেক্ষণ, আৰু
- ফাৰ্ম পৰ্যায়ত শক্তিশালী জৈৱ-সুৰক্ষা (biosecurity) ৰ ওপৰত।
অসমৰ বাবে অৰ্থনৈতিক পৰিণাম
অসমত গাহৰি পালন কেৱল এক উপাৰ্জনৰ অতিৰিক্ত মাধ্যম নহয়। ই ৰাজ্যখনৰ গ্ৰাম্য পশুধন অৰ্থনীতিৰ এক ডাঙৰ অংশ আৰু জনজাতীয় সম্প্ৰদায়, ক্ষুদ্ৰ কৃষক আৰু আত্মসংস্থাপিত গ্ৰাম্য যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আয়ৰ উৎস।
উপলব্ধ আনুমানিক হিচাপ অনুসৰি:
- গাহৰি পালন খণ্ডই অসমৰ গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় ৩,০০০-৪,০০০ কোটি টকাৰ বৰঙণি যোগায়।
- চৰকাৰী হিচাপ অনুসৰি প্ৰায় ৭ লাখ ঘৰুৱা গাহৰি পালক সম্পূৰ্ণ বা আংশিকভাৱে গাহৰি পালনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
- বহুতো প্ৰভাৱিত কৃষকে অভিযোগ কৰে যে বাধ্যতামূলক নিধনৰ বিপৰীতে পোৱা ক্ষতিপূৰণ প্ৰায়ে প্ৰচলিত বজাৰ মূল্যতকৈ বহুত কম হয়, যাৰ ফলত বৰ্তমানৰ বেংক ঋণ পৰিশোধ কৰি থকাৰ মাজতে পুনৰ গাহৰি পালন আৰম্ভ কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।
শিৱসাগৰৰ দৰে জিলাসমূহৰ পৰা অহা ক্ষেত্ৰভিত্তিক প্ৰতিবেদনে এই মহামাৰীৰ মানৱীয় সংকটক প্ৰতিফলিত কৰে। বহু বছৰ ধৰি কষ্টৰে গঢ়ি তোলা ফাৰ্মসমূহ মাত্ৰ এটা সংক্ৰমিত পশু ধৰা পৰাৰ পিছতে সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হৈ গৈছে।
অৰ্থনৈতিক ক্ষতি কেৱল পশুধনৰ মালিকসকলৰ মাজতে সীমাবদ্ধ থকা নাই। দীৰ্ঘদিনীয়া সৰবৰাহ নিষেধাজ্ঞাৰ সময়ত গাহৰি ফাৰ্মত নিয়োজিত দৈনিক মজুৰি কৰ্মীসকলে উপাৰ্জন হেৰুৱায়, আনহাতে গাঁও পৰ্যায়ৰ অনানুষ্ঠানিক ঋণ ব্যৱস্থা— য’ত পশুধনে প্ৰায়ে ঘৰুৱা মূলধন হিচাপে কাম কৰে— তীব্ৰ চাপৰ সন্মুখীন হয়।
সংকটৰ আঁৰৰ গাঁথনিগত প্ৰত্যাহ্বানসমূহ
১/ অনুমোদিত ভেকচিনৰ অভাৱ: ভাৰতে এতিয়ালৈকে ক্ষেত্ৰ পৰ্যায়ত ব্যৱহাৰৰ বাবে কোনো বাণিজ্যিক এ.এছ.এফ. ভেকচিন অনুমোদন কৰা নাই। ফিলিপাইন আৰু ভিয়েটনামকে ধৰি কেইবাখনো দেশে নতুনকৈ বিকশিত ভেকচিন ব্যৱহাৰ কৰি সতৰ্কতাৰে নিয়ন্ত্ৰিত টিকাকৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে, যাৰ আশাব্যঞ্জক ফলাফল দেখা গৈছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিজ্ঞতাৰ ধাৰাবাহিক মূল্যায়ন আৰু ঘৰুৱা গৱেষণাৰ দ্ৰুতায়নে ভাৰতৰ ভৱিষ্যত ৰণনীতিক সহায় কৰিব পাৰে।
২/ ঘৰুৱা ফাৰ্মসমূহৰ দুৰ্বল জৈৱ-সুৰক্ষা: প্ৰায় ৭ লাখ ঘৰুৱা গাহৰি পালক থকাৰ বাবে ধাৰাবাহিক জৈৱ-সুৰক্ষা বজাই ৰখাটো অত্যন্ত প্ৰত্যাহ্বানজনক হৈ পৰিছে। বহুতো সৰু ফাৰ্মত ইয়াৰ অভাৱ দেখা যায়:
- উপযুক্ত বেৰা বা জেওৰা,
- দৰ্শনাৰ্থী নিয়ন্ত্ৰণ,
- বীজাণুনাশক ব্যৱস্থা,
- সুৰক্ষিত খাদ্য পৰিচালনা, আৰু
- নিয়ন্ত্ৰিত পশু সৰবৰাহ।
বিষয়াসকলে বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰিছে যে কেৱল অপৰ্যাপ্ত আন্তঃগাঁথনিয়ে নহয়, বৰঞ্চ দুৰ্বল জৈৱ-সুৰক্ষাই এই পুনৰাবৃত্তিমূলক প্ৰকোপসমূহৰ অন্যতম প্ৰধান কাৰক।
৩/ অব্যাৱহৃত সংসাধন আন্তঃগাঁথনি: স্বাস্থ্যসন্মত সংসাধন আৰু ৰোগ নিৰীক্ষণ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যে শিৱসাগৰ জিলাৰ নাজিৰাত চৰকাৰে স্থাপন কৰা আধুনিক কছাইনশালখন (slaughterhouse) বহু পৰিমাণে অব্যাৱহৃত হৈয়েই আছে। ৰাজ্যখনৰ গাহৰি মাংস বিপণন ব্যৱস্থাত এনে ধৰণৰ সুবিধাসমূহৰ অধিক একত্ৰীকৰণে পৰিদৰ্শন ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিব পাৰে, উৎস অনুস সন্ধান (traceability) উন্নত কৰিব পাৰে আৰু অনানুষ্ঠানিক কটা-মেলাৰ সৈতে জড়িত ৰোগ সংক্ৰমণৰ বিপদাশংকা হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
৪/ মানুহৰ দ্বাৰা সংক্ৰমণ: যদিও এ.এছ.এফ. ভাইৰাছে মানুহক সংক্ৰমিত নকৰে, তথাপিও মানুহে প্ৰায়ে ইয়াৰ বিস্তাৰত সহায় কৰে। সংক্ৰমিত সামগ্ৰীৰ জৰিয়তে এই ভাইৰাছ এক ফাৰ্মৰ পৰা আন এক ফাৰ্মলৈ যাব পাৰে, যেনে:
- জোতা-চটি,
- কাপোৰ-কানি,
- বাহন,
- সঁজুলি,
- খাদ্য, আৰু
- অনুচিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা গাহৰি মাংসৰ সামগ্ৰী। ইয়াৰ বাবে কৃষক, ব্যৱসায়ী আৰু পৰিবহনকাৰীসকলৰ মাজত সজাগতা আৰু নিয়মৰ পালন অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৫/ সৰবৰাহ নিষেধাজ্ঞাৰ শিথিল প্ৰয়োগ: কৰ্তৃপক্ষই বাৰে বাৰে গাহৰি আৰু গাহৰি মাংসৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত জিলাান্তৰ আৰু আন্তঃৰাজ্যিক সৰবৰাহৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰি আহিছে। কিন্তু ধাৰাবাহিক অনানুষ্ঠানিক ব্যৱসায়ে প্ৰায়ে এই ব্যৱস্থাসমূহৰ কাৰ্যকাৰিতা হ্ৰাস কৰে, যাৰ ফলত চৰকাৰী প্ৰতিৰোধ প্ৰচেষ্টা স্বত্বেও নতুন প্ৰকোপৰ সৃষ্টি হয়।
৬/ ক্ষতিপূৰণে পুনৰ সংস্থাপনত সহায় নকৰে: বৰ্তমানৰ ক্ষতিপূৰণ ব্যৱস্থাই প্ৰায়ে প্ৰকৃত বজাৰ মূল্য প্ৰতিফলিত কৰাত ব্যৰ্থ হয়। প্ৰতিষ্ঠানিক ঋণৰ জৰিয়তে বিনিয়োগ কৰা কৃষকসকলৰ বাবে, বাধ্যতামূলক নিধনে পশুধন হেৰুওৱাৰ লগতে ধাৰাবাহিক ঋণৰ বোজাও কঢ়িয়াই আনে, যিয়ে তেওঁলোকক পুনৰ বিনিয়োগ কৰাত নিৰুৎসাহিত কৰে।
নীতিগত পৰামৰ্শসমূহ
আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা গঢ়ি তুলিবলৈ তলত দিয়া ব্যৱস্থাসমূহ জৰুৰীভাৱে বিবেচনা কৰা উচিত:
- ভেকচিনৰ প্ৰস্তুতি দ্ৰুত কৰা: ঘৰুৱা গৱেষণা অব্যাহত ৰখাৰ লগতে আশাব্যঞ্জক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এ.এছ.এফ. ভেকচিনসমূহৰ মূল্যায়নৰ বাবে এক তথ্য-ভিত্তিক নিয়ন্ত্ৰণকাৰী পথ প্ৰস্তুত কৰা।
- গাঁও পৰ্যায়ত জৈৱ-সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰা: ঘৰুৱা উৎপাদন ব্যৱস্থাৰ বাবে বিশেষভাবে তৈয়াৰী ব্যৱহাৰিক জৈৱ-সুৰক্ষা কিট, কৃষকৰ প্ৰশিক্ষণ, বীজাণুনাশক আৰু সম্প্ৰসাৰণমূলক সহযোগিতা প্ৰদান কৰা।
- বিদ্যমান আন্তঃগাঁথনি সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যক্ষম কৰা: উপযুক্ত উদগনি আৰু নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সহায়ৰ জৰিয়তে আধুনিক কছাইনশাল আৰু সংসাধন সুবিধাসমূহ যাতে অসমৰ গাহৰি বিপণন ব্যৱস্থাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰে তাৰ ব্যৱস্থা কৰা।
- কৃষকৰ ক্ষতিপূৰণ ব্যৱস্থাৰ সংস্কাৰ: ক্ষতিপূৰণৰ পৰিমাণে প্ৰচলিত বজাৰ মূল্যক অধিক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰা উচিত আৰু প্ৰভাৱিত কৃষকসকলৰ বাবে সাময়িক ঋণ পুনৰ্গঠন বা ঋণ পৰিশোধ পিছুৱাই দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত।
- পশুধন বীমাৰ প্ৰৱৰ্তন: মহামাৰী ৰোগসমূহ সামৰি লব পৰাকৈ সুলভ, চৰকাৰী সাহায্য প্ৰাপ্ত পশুধন বীমা আঁচনি গঢ়ি তোলা। বীমাই আৰ্থিক আঘাত হ্ৰাস কৰিব আৰু কৃষকসকলক উন্নত উৎপাদন ব্যৱস্থাত বিনিয়োগ অব্যাহত ৰাখিবলৈ উৎসাহিত কৰিব।
- ৰোগ নিৰীক্ষণ শক্তিশালী কৰা: পৰীক্ষাগাৰৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা, গাঁও পৰ্যায়ৰ প্ৰতিবেদন ব্যৱস্থা উন্নত কৰা আৰু ধৰা পৰা ও প্ৰতিৰোধৰ মাজৰ সময় হ্ৰাস কৰিবলৈ নমুনা পৰীক্ষণ দ্ৰুত কৰা।
- সৰবৰাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ কঠোৰ প্ৰয়োগ: মহামাৰীৰ সময়ত গাহৰি আৰু গাহৰি মাংসৰ অবৈধ পৰিবহন হ্ৰাস কৰিবলৈ চেকপইণ্ট পৰ্যবেক্ষণ আৰু বিভিন্ন বিভাগৰ মাজত সমন্বয় শক্তিশালী কৰা।
- জীৱিকাৰ বহুমুখীকৰণক প্ৰসাৰ কৰা: এটা নিৰ্দিষ্ট ৰোগ-সংবেদনশীল খণ্ডৰ ওপৰত পৰিয়ালৰ নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰিবলৈ গাহৰি পালনৰ সৈতে কুকুৰা পালন, ছাগলী পালন আৰু অন্যান্য পশুধন উদ্যোগক একত্ৰিত কৰি এক মিশ্ৰিত কৃষি ব্যৱস্থাক সমৰ্থন কৰা।
আফ্ৰিকান ছোৱাইন ফিভাৰক এতিয়া কেৱল এক পশু চিকিৎসা সংক্ৰান্তীয় ৰোগ হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়। ই অসমৰ বাবে এক ডাঙৰ অৰ্থনৈতিক, জীৱিকা আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ প্ৰত্যাহ্বানলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে, য’ত গাহৰি পালনে প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষভাৱে লাখ লাখ মানুহক প্ৰতিপালন কৰি আছে।
বাৰে বাৰে হোৱা এই প্ৰকোপসমূহে জৈৱ-সুৰক্ষা, ৰোগ নিৰীক্ষণ, ক্ষতিপূৰণ ব্যৱস্থা আৰু বজাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত থকা গাঁথনিগত দুৰ্বলতাসমূহ উদঙাই দিছে। ধাৰাবাহিক ৰাজহুৱা বিনিয়োগ, বৈজ্ঞানিক ৰোগ ব্যৱস্থাপনা আৰু শক্তিশালী প্ৰতিষ্ঠানিক সমৰ্থনৰ জৰিয়তে যদি এই অভাৱসমূহ দূৰ কৰা নহয়, তেন্তে ৰাজ্যখনে ধাৰাবাহিক অৰ্থনৈতিক ক্ষতি আৰু ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পশুধন খণ্ডত কৃষকৰ আস্থা হ্ৰাস পোৱাৰ আশংকা থাকে।
গতিকে, অসমৰ গাহৰি পালন উদ্যোগক সুৰক্ষিত কৰিবলৈ কেৱল জৰুৰীকালীন গাহৰি নিধন অভিযানেই যথেষ্ট নহয়। ইয়াৰ বাবে বিজ্ঞান, নীতি, কৃষক সহায়, আধুনিক আন্তঃগাঁথনি আৰু দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ সংমিশ্ৰণত এক ব্যাপক ৰণনীতিৰ প্ৰয়োজন। কেৱল এনে এক সংহত দৃষ্টিভংগীয়েহে গ্ৰাম্য জীৱিকা সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে ৰাজ্যখনৰ পশুধন অৰ্থনীতিৰ বহনক্ষম বিকাশ নিশ্চিত কৰিব পাৰিব।
