গণতান্ত্ৰিক সমাজখনৰ মানৱাধিকাৰ আৰু সমতাৰ মানদণ্ড জোখাৰ অন্যতম মুখ্য জোখকাঠি হ’ল ৰাজ্যখনৰ কাৰাগাৰ ব্যৱস্থা। মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ পৌৰোহিত্যত অনুষ্ঠিত অসম কেবিনেট বৈঠকে ৰাজ্যৰ কাৰাগাৰ পৰিচালনা আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত যি ঐতিহাসিক সংস্কাৰত অনুমোদন জনায়, সি এক সুদূৰপ্ৰসাৰী আইনী আৰু সামাজিক পদক্ষেপ হিচাপে চিহ্নিত হৈ ৰ’ব।
ঔপনিৱেশিক শাসনকালৰ পুৰণি জেইল মেনুৱেলৰ আঁৰত বৰ্তি থাকা বৈষম্যমূলক প্ৰথা আৰু শ্ৰম বিভাজনৰ অবসান ঘটাই অসমৰ কাৰাগাৰসমূহক প্ৰকৃত অৰ্থত “সংশোধনাগাৰ” (Correctional Homes) লৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ দিশত এই নিৰ্ণয় এক শক্তিশালী সংযোজন।
১. কেবিনেটৰ মুখ্য সিদ্ধান্ত আৰু সংস্কাৰৰ ভেটি
১১ আগষ্টৰ কেবিনেট বৈঠকত ‘Assam Jail Manual’-ৰ অধীনৰ Rules for Superintendence and Management of Jails in Assam আৰু Assam Superintendence and Management of Jails (Supplementary Provisions) Rules, 2022-ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সংশোধনীত অনুমোদন জনোৱা হয়। এই সংশোধনীৰ মূল দিশসমূহ হ’ল:
-
জাতিগত বৈষম্যৰ বিলোপ: কাৰাগাৰৰ ভিতৰত কোনো বন্দীকে বংশ বা জাতিৰ ভিত্তিত কাম ভগাই দিয়া বা বৈষম্যমূলক আচৰণ কৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছে।
-
গোটভিত্তিক পৃথকীকৰণ ৰোধ: অপৰাধী গোট বা গেং অনুসৰি বন্দীক সুকীয়া কৰি বৈষম্যমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰথাৰ অন্ত পেলোৱা হৈছে।
-
শ্ৰমৰ ন্যায়সংগত বণ্টন: ৰান্ধনিঘৰৰ দায়িত্বৰ পৰা অনাময় চাফাই কাৰ্যসূচীলৈকে প্ৰত্যেকটো কৰ্তব্য জাতিভিত্তিক পৰিচয়ৰ সলনি নিৰপেক্ষ নিয়ম অনুসৰি আৱণ্টন কৰা হ’ব।
-
অনাময় আৰু নিৰাপত্তাৰ আধুনিকীকৰণ: স্বাস্থ্যসন্মত কাৰাগাৰ পৰিৱেশৰ বাবে আধুনিক অনাময় সুবিধা আৰু প্ৰযুক্তিভিত্তিক স্মাৰ্ট নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে।
২. সংবিধানৰ মূল্যবোধ আৰু কাৰাগাৰ সংস্কাৰ
ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কেইবাটাও ঐতিহাসিক ৰায়দানত স্পষ্ট কৰি দিছে যে বন্দিসকলৰ স্বাতন্ত্ৰ্য আৰু মৌলিক অধিকাৰ সংবিধানৰ ১৪, ১৫, ২১ আৰু ২৩ নম্বৰ অনুচ্ছেদৰ অধীনত সুৰক্ষিত। পুৰণি ‘জেইল মেনুৱেল’ত উচ্চ সম্প্ৰদায়ৰ বন্দীক ৰন্ধন আৰু নিম্ন সম্প্ৰদায়ৰ বন্দীক চাফাই কামত লগোৱাৰ যি অঘোষিত প্ৰথা বৰ্তি আছিল, সেয়া আছিল সংবিধান প্ৰদত্ত সমানাধিকাৰৰ পোনপটীয়া উলংঘন।
| সংস্কাৰৰ দিশ | পূৰ্বৰ প্ৰত্যাহ্বান | নতুন নীতিগত প্ৰতিশ্ৰুতি |
| কৰ্তব্য আৱণ্টন | সামাজিক/জাতিগত পৰিচয় ভিত্তিক শ্ৰম | যোগ্যতা আৰু নিৰপেক্ষ নিয়ম ভিত্তিক বণ্টন |
| গেং নিয়ন্ত্ৰণ | সংঘাত ৰোধৰ নামত সুকীয়া আৱাসিক ব্যৱস্থা | আধুনিক সুসংহত নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা |
| আন্তঃগাঁথনি | অপৰ্যাপ্ত আৰু পুৰণি অনাময় ব্যৱস্থা | আধুনিকীকৃত স্বাস্থ্যসন্মত পৰিৱেশ |
৩. সম্পাদকীয় দৃষ্টিকোণ: প্ৰত্যাহ্বান আৰু ভৱিষ্যতৰ দিশ
কেবিনেটৰ এই সিদ্ধান্ত কাগজত সমতা স্থাপনৰ বাবে যথেষ্ট, কিন্তু ইয়াক কাৰ্যক্ষেত্ৰত সফল কৰিবলৈ কেতবোৰ বাস্তৱিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিব:
-
প্ৰশাসনিক সংবেদনশীলতা: কাৰাগাৰ ৰক্ষী আৰু বিষয়া- কৰ্মীসকলক মানৱাধিকাৰ আৰু সংস্কাৰমুখী নীতিৰ বিষয়ে বিশেষ প্ৰশিক্ষণ দিব লাগিব।
-
পুঁজি আৰু কাৰ্যকৰীকৰণ: অনাময় আৰু নিৰাপত্তাৰ আধুনিকীকৰণ কেৱল ঘোষণাতেই সীমিত নাৰাখি নিৰ্ধাৰিত সময়সীমাৰ ভিতৰত বাজেটীয় আবণ্টন নিশ্চিত কৰাটো জৰুৰী।
-
নিয়মীয়া নিৰীক্ষণ: কাৰাগাৰৰ চাৰিসীমাৰ ভিতৰত অপ্ৰত্যক্ষভাৱেও যাতে কোনো জাতিগত বা সামাজিক বৈষম্য নচলিব পাৰে, তাৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ নিৰীক্ষণ কমিটি গঠন কৰা প্ৰয়োজন।
কাৰাগাৰ কেৱল শাস্তি প্ৰদানৰ স্থান নহয়; ভুল শুধৰাই সমাজৰ মূল সূতিলৈ ঘূৰি অহাৰ এক পথ। অসম চৰকাৰৰ এই সংস্কাৰমূলক দৃষ্টিভংগীয়ে কাৰাগাৰ ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন আদৰ্শ স্থাপন কৰিব বুলি আশা কৰিব পাৰি।
