পৰম্পৰাগত বিত্তীয় সম্পত্তিৰ বিকল্প বিচাৰি ফুৰা বিনিয়োগকাৰীসকলক Silver সদায় আকৰ্ষণ কৰি আহিছে। ই এক বহুমূলীয়া ধাতু হোৱাৰ লগতে ইয়াৰ ঔদ্যোগিক ব্যৱহাৰো প্ৰচুৰ। আৰ্থিক অনিশ্চয়তাৰ সময়ত মূল্য সংৰক্ষণৰ মাধ্যম হিচাপেও ইয়াক গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ইমানেই ৰূপক স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে এটা নিৰাপদ বিনিয়োগ কৰি তোলা নেকি?
সঠিকভাৱে ক’বল গ’লে— নহয়।
ৰূপে এক বৈচিত্ৰ্যময় বিনিয়োগ প’ৰ্টফ’লিঅ’ত (portfolio) গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে, কিন্তু ইয়াৰ মূল্যত তীব্ৰ উত্থান-পতনো দেখা দিব পাৰে। বেংকৰ জমা ধনৰ দৰে ই নিশ্চিত লাভাংশ বা খাটাং সুদ প্ৰদান নকৰে। সেয়েহে, সঠিক প্ৰশ্নটো কেৱল ৰূপ নিৰাপদ নে নহয় সেয়া নহয়, বৰঞ্চ আপোনাৰ বিত্তীয় লক্ষ্য, বিপদমুক্ত হোৱাৰ ক্ষমতা (risk tolerance) আৰু বিনিয়োগৰ সময়সীমাৰ বাবে ৰূপ উপযোগী হ’ব নে নাই, সেয়াহে বিচাৰ্য বিষয়।
মানুহে কিয় ৰূপত বিনিয়োগ কৰে?
বিনিয়োগকাৰীসকলে কেইবাটাও কাৰণত ৰূপৰ বিষয়ে চিন্তা কৰে:
-
ই এটা স্পৰ্শযোগ্য সম্পত্তি (Tangible Asset): মুদ্ৰা, বাৰ বা অন্যান্য উৎপাদিত ৰূপৰ মাধ্যমেৰে ভৌতিক ৰূপ পোনপটীয়াকৈ হাতত ৰাখিব পাৰি। একাংশ বিনিয়োগকাৰীয়ে এনে এটা সম্পত্তিৰ মালিকীস্বত্ব পচন্দ কৰে যিটো সম্পূৰ্ণৰূপে কোনো বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান বা কোম্পানীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়। অৱশ্যে, ভৌতিক মালিকীস্বত্বৰ সৈতে সংৰক্ষণ, সুৰক্ষা, বিশুদ্ধতা আৰু ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ খৰচৰ দৰে ব্যৱহাৰিক চিন্তাও জড়িত হৈ থাকে।
-
ৰূপৰ ঔদ্যোগিক চাহিদা আছে: ৰূপ কেৱল বহুমূলীয়া ধাতু হিচাপে ব্যৱহাৰ নহয়, ই বিভিন্ন উদ্যোগতো প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ ফলত কেৱল বিনিয়োগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল অন্যান্য সম্পত্তিৰ তুলনাত ৰূপৰ চাহিদাৰ ধৰণ পৃথক হয়। বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে ই একাধাৰে সুবিধা আৰু বিপদ দুয়োটাই হ’ব পাৰে; ঔদ্যোগিক কাৰ্যকলাপৰ পৰিৱৰ্তনে চাহিদাক প্ৰভাৱিত কৰে আৰু ফলস্বৰূপে মূল্য সলনি হয়।
-
প’ৰ্টফ’লিঅ’ বৈচিত্ৰ্যময় কৰিব পাৰে: বহুমূলীয়া ধাতুৰ মালিকীস্বত্বৰ সপক্ষে থকা আটাইতকৈ শক্তিশালী যুক্তিটো হ’ল বৈচিত্ৰ্য আনয়ন (Diversification)। সমগ্ৰ ধন একেটা খণ্ডতে লগাই দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে বিভিন্ন ধৰণৰ সম্পত্তিত বিনিয়োগ ভাগ কৰি দিব পাৰি।
ৰূপ শ্বেয়াৰ বজাৰতকৈ নিৰাপদ নেকি?
উত্তৰটো নিৰ্ভৰ কৰে আপুনি “নিৰাপদ” বুলিলে কি বুজাইছে তাৰ ওপৰত। শ্বেয়াৰৰ দাম হঠাতে হ্ৰাস পাব পাৰে, কিন্তু দীৰ্ঘমাদী মূলধন বৃদ্ধি আৰু ডিভিডেণ্ডৰ সম্ভাৱনাও তাত থাকে। আনহাতে, ৰূপে কোনো উৎপাদনশীল ব্যৱসায়ৰ মালিকীস্বত্ব প্ৰতিনিধিত্ব নকৰে। ইয়াৰ লাভ সাধাৰণতে বজাৰৰ দামৰ পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰশীল।
সেয়েহে, ৰূপ আৰু শ্বেয়াৰক কেৱল “নিৰাপদ বনাম বিপদজনক” হিচাপে তুলনা কৰাটো ভ্ৰান্তিকৰ হ’ব পাৰে।
ৰূপত বিনিয়োগ কৰাৰ মুমূৰ্ষু ভাবুকি আৰু বিপদসমূহ
কোনো বিপদৰ কথা আলোচনা নকৰাকৈ ৰূপক নিৰাপদ বিনিয়োগ বুলি ক’লে পঢ়ুৱৈসকলক অসম্পূৰ্ণ ধাৰণা দিয়া হ’ব।
-
মূল্যৰ অস্থিৰতা (Price Volatility): তুলনামূলকভাৱে কম সময়ৰ ভিতৰতে ৰূপৰ দাম যথেষ্ট ইফাল-সিফাল হ’ব পাৰে। মন্দাৱস্থাৰ সময়ত বিক্ৰী কৰিবলগীয়া হ’লে উচ্চ মূল্যত ক্ৰয় কৰা বিনিয়োগকাৰীয়ে ক্ষতিৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।
-
নিশ্চিত আয়ৰ অভাৱ: ফিক্সড ডিপ’জিটৰ দৰে ৰূপে কোনো পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত সুদ নিদিয়ে। আপোনাৰ লাভ মূলতঃ ক্ৰয়মূল্যতকৈ অধিক দামত বিক্ৰী কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
-
অতিৰিক্ত খৰচ: ভৌতিক ৰূপ ক্ৰয় কৰিলে প্ৰিমিয়াম, সংৰক্ষণ, বীমা আৰু বিশুদ্ধতা পৰীক্ষাৰ খৰচৰ কথা বিবেচনা কৰিব লাগিব।
আপুনি কিমান পৰিমাণৰ ৰূপ ৰাখা উচিত?
ইয়াৰ কোনো সাৰ্বজনীন সঠিক শতাংশ নাই। আপোনাৰ বিনিয়োগৰ লক্ষ্য, সময়সীমা, জৰুৰীকালীন পুঁজি আৰু উপাৰ্জনৰ সুস্থিৰতা আদি বিভিন্ন কাৰকৰ ওপৰত এই বিভাজন নিৰ্ভৰশীল। যাৰ এতিয়াও জৰুৰীকালীন পুঁজি নাই বা ঋণৰ বোজা আছে, তেওঁলোকৰ বাবে ৰূপ ক্ৰয় কৰাটো প্ৰথম অগ্ৰাধিকাৰ নহ’বও পাৰে।
সোণ বনাম ৰূপ: কোনটো বেছি নিৰাপদ?
সোণ সাধাৰণতে ধন সংৰক্ষণ আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক বিনিয়োগৰ সৈতে অধিক জড়িত, আনহাতে ৰূপৰ ঔদ্যোগিক অংশ বেছি। ইয়াৰ ফলত সিহঁতৰ মূল্যৰ আচৰণ পৃথক হয়। দুয়োটাৰ কোনো এটাকেই স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে “নিৰাপদ” বুলি ক’ব নোৱাৰि। দুয়োটাৰে মূল্য হ্ৰাস পাব পাৰে।
নতুন বিনিয়োগকাৰীয়ে ৰূপত বিনিয়োগ কৰা উচিত নেকি?
ৰূপ বাছনি কৰাৰ আগতে নতুবাৰীসকলে নিজৰ সামগ্ৰিক বিত্তীয় অৱস্থা বুজি পোৱা উচিত। তলৰ কথাখিনি বিবেচনা কৰক:
-
আপুনি জৰুৰীকালীন পুঁজি তৈৰী কৰিছেনে?
-
আপোনাৰ জৰুৰীকালীন ঋণ আছে নেকি?
-
আপোনাৰ দীৰ্ঘমাদী লক্ষ্যৰ বিনিয়োগ চলিছে নেকি?
যদি এই প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ স্পষ্ট নহয়, তেন্তে তৎক্ষণাত বিনিয়োগ কৰাতকৈ বিত্তীয় শিক্ষা লোৱাটো অধিক ফলপ্ৰসূ হ’ব।
সামৰণি
ৰূপ এক উপযোগী বৈচিত্ৰ্যময় সম্পত্তি হ’ব পাৰে, কিন্তু ইয়াক নিশ্চিত বা বিপদহীন বিনিয়োগ হিচাপে ল’ব নালাগে। সৰ্বোত্তম দৃষ্টিভঙ্গি হ’ল ৰূপক সঞ্চয়, বীমা বা দীৰ্ঘমাদী বিনিয়োগৰ বিকল্প হিচাপে নধৰি, এক বহল বিত্তীয় পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা।
