ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ কৰ্প’ৰেট গোষ্ঠী Adani Group-এ আমেৰিকাত প্ৰায় $১০ বিলিয়ন (প্ৰায় ₹৮৩ হাজাৰ কোটি) বিনিয়োগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱাৰ পিছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতি, বাণিজ্য আৰু কৰ্প’ৰেট স্বচ্ছতাক লৈ নতুন বিতৰ্কৰ সূচনা হৈছে। এই বিনিয়োগ প্ৰস্তাৱক কেন্দ্ৰ কৰি বিশেষকৈ “ঘোচ” আৰু “কৰ্প’ৰেট-ৰাজনৈতিক যোগসূত্র” সন্দৰ্ভত বিভিন্ন অভিযোগ উত্থাপন হৈছে।
আমেৰিকাৰ সংবাদমাধ্যম, বিশেষকৈ New York Times, Reuters, Financial Times আৰু অন্যান্য প্ৰতিবেদন অনুসৰি, গৌতম আদানিৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা আমেৰিকাৰ ঘোচ আৰু securities fraud অভিযোগৰ প্ৰেক্ষাপটত এই বিনিয়োগ প্ৰস্তাৱৰ ৰাজনৈতিক আৰু আইনী তাৎপৰ্য্য বিশেষভাৱে আলোচিত হৈছে।
কি এই $১০ বিলিয়ন বিনিয়োগ?
প্ৰস্তাৱিত এই বিনিয়োগ মূলতঃ আমেৰিকাৰ শক্তি (energy), utilities, nuclear power, petrochemicals, infrastructure আৰু East Coast port উন্নয়ন ক্ষেত্ৰত হ’ব বুলি বিভিন্ন সংবাদ প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।
আদানি গোষ্ঠীয়ে প্ৰথমে ২০২৪ চনৰ শেষভাগত ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ নিৰ্বাচনী জয়ৰ পিছত এই বিনিয়োগৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই সময়ত কোৱা হৈছিল যে এই প্ৰকল্পসমূহে আমেৰিকাত প্ৰায় ১৫,০০০ চাকৰিৰ সৃষ্টি কৰিব।
Financial Times আৰু Reuters ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিনিয়োগৰ সম্ভাৱ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে—
- Nuclear energy projects
- Utilities infrastructure
- East Coast port development
- Texas-ভিত্তিক petrochemical উদ্যোগ
- Data center আৰু energy security projects
এই প্ৰস্তাৱ আমেৰিকাৰ “America First” industrial policy ৰ সৈতে খাপ খোৱা বুলিও বিশ্লেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে।
PSU বেংকৰ টকাৰে আমেৰিকাত বিনিয়োগ?
এই সমগ্ৰ বিষয়টোৰ আটাইতকৈ বিতৰ্কিত দিশ হৈছে—এই বৃহৎ বিনিয়োগৰ মূলধনৰ বৃহৎ অংশ ভাৰতীয় PSU বেংকৰ ঋণৰ পৰা আহিব পাৰে বুলি উত্থাপিত আশংকা।
যদিও আদানি গোষ্ঠীয়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে এই $১০ বিলিয়ন বিনিয়োগৰ funding structure সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকাশ কৰা নাই, তথাপি আদানি গোষ্ঠীৰ বিস্তৃত ঋণভিত্তিক বিস্তাৰ নীতিৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰায়ত্ত বেংকসমূহ—যেনে State Bank of India, Punjab National Bank আৰু অন্যান্য PSU financial institutions—ইতিমধ্যে উল্লেখযোগ্য exposure লৈ আছে বুলি বিভিন্ন financial reports-এ দেখুৱাইছে।
অৰ্থনীতিবিদসকলৰ একাংশই প্রশ্ন তুলিছে—যদি ভাৰতীয় PSU বেংকৰ ঋণ ব্যৱহাৰ কৰি আমেৰিকাত বৃহৎ বিনিয়োগ কৰা হয়, তেন্তে শেষত ভাৰতীয় কৰদাতা আৰু বেংকিং ব্যৱস্থাই বহন কৰিব নেকি?
বিশেষকৈ ২০২৩ চনত Hindenburg Research ৰ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশৰ পিছত আদানি গোষ্ঠীৰ ঋণ, offshore financing আৰু corporate governance লৈ ইতিমধ্যে বহু বিতৰ্ক সৃষ্টি হৈছিল। যদিও আদানি গোষ্ঠীয়ে সেই সকলো অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
ঘোচ অভিযোগ আৰু আমেৰিকাৰ আইনী তদন্ত
২০২৪ চনত আমেৰিকাৰ Department of Justice (DOJ) আৰু Securities and Exchange Commission (SEC)-এ গৌতম আদানি আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ আনে যে ভাৰতত সৌৰশক্তি প্ৰকল্পৰ অনুমোদন লাভৰ বাবে প্ৰায় $২৬৫ মিলিয়ন ঘোচ দিয়া হৈছিল। অভিযোগ অনুসৰি, এই প্ৰক্ৰিয়াত আমেৰিকান বিনিয়োগকাৰীক বিভ্ৰান্ত কৰা হৈছিল।
SEC-ৰ অভিযোগ অনুসৰি, Adani Green Energy-এ anti-bribery compliance সম্পৰ্কে বিভ্ৰান্তিকৰ তথ্য প্ৰদান কৰি Wall Street ৰ পৰা বৃহৎ মূলধন সংগ্ৰহ কৰিছিল।
অৱশ্যে, Adani Green Energy আৰু আদানি গোষ্ঠীয়ে সকলো অভিযোগ “baseless” বুলি দাবী কৰি আহিছে আৰু আইনীভাৱে যুঁজ দিয়াৰ কথা কৈছে।
বিনিয়োগৰ সৈতে আইনী নিষ্পত্তিৰ সম্ভাৱ্য যোগসূত্র?
Reuters আৰু New York Times ৰ সাম্প্ৰতিক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, আদানিৰ আইনজীৱী দলে আমেৰিকাৰ কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে আলোচনাৰ সময়ত যুক্তি আগবঢ়াইছিল যে চলি থকা criminal case-এ আমেৰিকাত $১০ বিলিয়ন বিনিয়োগক বাধাগ্ৰস্ত কৰিছে।
সাম্প্ৰতিক খবৰত কোৱা হৈছে যে আমেৰিকাৰ DOJ-এ criminal fraud charges প্রত্যাহাৰ কৰাৰ দিশে আগবাঢ়িছে আৰু SEC-ৰ civil case-ৰ ক্ষেত্ৰতো settlement হৈছে। যদিও আমেৰিকাৰ prosecutors-এ আনুষ্ঠানিকভাৱে কৈছে যে বিনিয়োগ প্ৰস্তাৱ আৰু আইনী সিদ্ধান্তৰ মাজত কোনো সম্পৰ্ক নাই।
গৌতম আদানি আৰু তেওঁৰ ভাতৃজীয়েক সাগৰ আদানিয়ে SEC settlement-ত দোষ স্বীকাৰ নকৰাকৈ monetary penalty দিবলৈ সন্মত হৈছে বুলি Reuters আৰু AP-এ প্ৰকাশ কৰিছে।
BJP চৰকাৰ আৰু ভাৰত-আমেৰিকা বাণিজ্য আলোচনা লৈ বিতৰ্ক
বিৰোধী দল আৰু সমালোচকসকলৰ মাজত এই অভিযোগো উত্থাপন হৈছে যে BJP নেতৃত্বাধীন কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ আমেৰিকাৰ সৈতে বাণিজ্য আৰু কূটনৈতিক আলোচনা বৃহত্তৰ ভাৰতীয় স্বাৰ্থতকৈ আদানি গোষ্ঠীৰ স্বাৰ্থৰ সৈতে অধিক জড়িত আছিল।
কিছুমান বিশ্লেষকে প্রশ্ন তুলিছে যে ভাৰত-আমেৰিকা trade negotiations, tariff discussions আৰু strategic economic cooperation-ৰ আড়ালত আদানি গোষ্ঠীৰ আইনী সংকট সমাধানৰ বাবে অনানুষ্ঠানিক চাপ প্ৰয়োগ হৈছিল নেকি।
অৱশ্যে এই অভিযোগসমূহৰ কোনো আনুষ্ঠানিক প্ৰমাণ এতিয়ালৈকে প্ৰকাশ পোৱা নাই। ভাৰত চৰকাৰেও এই সন্দৰ্ভত কোনো আনুষ্ঠানিক মন্তব্য কৰা নাই।
Narendra Modi আৰু Gautam Adani-ৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ অভিযোগ বহুদিনৰ পৰাই ৰাজনৈতিক বিতৰ্কৰ বিষয় হৈ আহিছে। যদিও BJP আৰু আদানি গোষ্ঠীয়ে “crony capitalism” ৰ সকলো অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি আহিছে।
আদানি গোষ্ঠীৰ বিশ্বব্যাপী বিস্তাৰ
Adani Group এতিয়া বিশ্বজুৰি ports, airports, renewable energy, mining, logistics, cement, gas distribution আৰু data center sector-ত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত।
গোষ্ঠীটোৱে ভাৰতৰ infrastructure sector-ত অন্যতম বৃহৎ উপস্থিতি গঢ়ি তুলিছে আৰু ২০৩০ চনৰ ভিতৰত ১০০ GW power generation capacity লক্ষ্য স্থিৰ কৰিছে।
কিন্তু একে সময়তে Hindenburg Research controversy, SEBI investigation, offshore financing allegations আৰু আমেৰিকাৰ bribery probe-এ গোষ্ঠীটোৰ বিশ্বব্যাপী image-কো প্ৰভাৱিত কৰিছে।
ভাৰত-আমেৰিকা অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্কৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাপট
ভাৰত আৰু আমেৰিকাৰ মাজত সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত trade, defence, technology আৰু clean energy sector-ত ঘনিষ্ঠতা বৃদ্ধি পাইছে। দুয়ো দেশৰ দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য ইতিমধ্যে $২০০ বিলিয়নৰ ওচৰ পাইছে।
এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত আদানি গোষ্ঠীৰ আমেৰিকাত বৃহৎ বিনিয়োগক কিছুমানে “strategic economic integration” বুলি অভিহিত কৰিছে। আনহাতে সমালোচকসকলে ইয়াক “corporate diplomacy” ৰ উদাহৰণ বুলি আখ্যা দিছে।
মূল বিষয় সমূহ সংক্ষেপে
- আদানি গোষ্ঠীয়ে আমেৰিকাত $১০ বিলিয়ন বিনিয়োগৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে
- বিনিয়োগ মূলতঃ energy, utilities, infrastructure আৰু ports sector-ত হ’ব পাৰে
- ১৫,০০০ চাকৰিৰ সৃষ্টি হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰা হৈছে
- আমেৰিকাত চলি থকা bribery আৰু fraud অভিযোগৰ মাজতে এই প্ৰস্তাৱ আহিছে
- PSU বেংকৰ ঋণৰ সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰক লৈ ভাৰতত বিতৰ্ক বৃদ্ধি পাইছে
- BJP চৰকাৰ আৰু ভাৰত-আমেৰিকা বাণিজ্য আলোচনাক লৈ ৰাজনৈতিক প্রশ্ন উঠিছে
- আদানি গোষ্ঠীয়ে সকলো অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি আহিছে
Reference: https://www.pgurus.com/efforts-to-serve-complaint-on-gautam-adani-sagar-adani-ongoing-through-indias-law-ministry-sec-tells-us-court/
