শেহতীয়াকৈ ভাৰতীয় ন্যায়পালিকাৰ উচ্চতম আসনৰ পৰা দেশৰ নিবনুৱা যুৱক-যুৱতীসকলক লৈ কৰা এক মন্তব্যই সমগ্ৰ দেশজুৰি তীব্ৰ বিতৰ্ক আৰু ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰিছে। এক আদালতৰ শুনানিত একাংশ নিবনুৱা যুৱকক “পৰজীৱী” (Parasites) আৰু “ক’ক’ৰ’চ” (Cockroaches) বুলি কৰা কটাক্ষৰ পাছতেই সমগ্ৰ ইণ্টাৰনেট আৰু ছচিয়েল মিডিয়াত এক প্ৰতিবাদী ধুমুহাৰ সৃষ্টি হৈছে। আনকি দেশৰ ডেকা প্ৰজন্মই ব্যংগাত্মকভাৱে ‘ক’ক’ৰ’চ জনতা পাৰ্টী’ (Cockroach Janata Party – CJP) গঠন কৰি এই অপমানৰ বিৰুদ্ধে এক অভিনৱ সামাজিক আন্দোলন গঢ়ি তুলিছে।
কিন্তু প্ৰশ্ন হয়, কোটি কোটি শিক্ষিত আৰু সংগ্ৰামী যুৱক-যুৱতী সঁচাকৈয়ে ভাৰতৰ বোজা নেকি? নে ইয়াৰ আঁৰত থকা আচল পৰজীৱীসকল অন্য কোনোবা? তথ্য আৰু ইতিহাসৰ আধাৰত ইয়াৰ এক গভীৰ বিশ্লেষণ কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছে।
ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপট: নেহৰুৰ ‘পৰজীৱী’ৰ সংজ্ঞা বনাম বৰ্তমান
ইতিহাসৰ পাত লুটিয়ালে দেখা যায় যে ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱেও ১৯৫৪ চনত দেশৰ কিছুমান শ্ৰেণীক ‘পৰজীৱী’ বুলি আখ্যা দিছিল। কিন্তু সেইসকল কোনো নিবনুৱা বা সংগ্ৰামী যুৱক নাছিল। নেহৰুৱে সেই সময়ৰ জমিদাৰ, পুঁজিপতি আৰু ৰাজকীয় বিলাসিতাত মত্ত থকা শ্ৰেণীটোক ‘পৰজীৱী’ বুলিছিল, যিসকলে সমাজৰ মেহনতী জনতাৰ তেজ শুহি নিজৰ সম্পত্তি বৃদ্ধি কৰিছিল। ১৯৬১ চনৰ এক ভাষণত তেওঁ স্পষ্টকৈ কৈছিল, “যিসকলে সমাজৰ পৰা লাভ লয় কিন্তু সমাজক একো ঘূৰাই নিদিয়ে, তেওঁলোকেই হ’ল আচল পৰজীৱী।”
বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিত এই সংজ্ঞাক বিশ্লেষণ কৰিলে দেখা যায় যে দেশৰ ডেকা প্ৰজন্মই চাকৰি বিচাৰি হাহাকাৰ কৰিবলগীয়া হোৱাটো তেওঁলোকৰ ভুল নহয়, বৰঞ্চ ই এক ত্ৰুটিপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰহে ফচল।
তথ্যই কি কয়? ভাৰতৰ কৰ্মসংস্থাপনহীন বিকাশ (Jobless Growth)
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠন (ILO) ৰ ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসায়ী, ভাৰতত শিক্ষিত স্নাতকসকলৰ মাজত নিবনুৱাৰ হাৰ ২৯.১ শতাংশ স্পৰ্শ কৰিছে। ভাৰতৰ অৰ্থনীতি বৰ্তমান এনে এক পৰ্যায়লৈ গতি কৰিছে যাক অৰ্থনীতিবিদসকলে ‘Jobless Growth’ বা ‘কৰ্মসংস্থাপনহীন বিকাশ’ বুলি কয়। অৰ্থাৎ দেশৰ জিডিপি (GDP) বৃদ্ধি পাইছে ঠিকেই, কিন্তু সেই অনুপাতে নতুন চাকৰিৰ সৃষ্টি হোৱা নাই।
ইয়াৰ উপৰি, ভাৰতৰ গৌৰৱস্বৰূপ তথ্য প্ৰযুক্তি (IT) খণ্ডতো বৰ্তমান কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰু স্বয়ংক্ৰিয়কৰণ (Automation)ৰ ফলত প্ৰায় ৪০% চাকৰি বিপদাপন্ন হৈ পৰিছে। এনে এক জটিল সময়ত যেতিয়া দেশৰ যুৱক-যুৱতীসকলে উপযুক্ত সংস্থাপনৰ অভাৱত ভুগিছে, তেতিয়া তেওঁলোকক ‘পৰজীৱী’ বুলি উপহাস কৰাটো কেৱল দুৰ্ভাগ্যজনকেই নহয়, বৰঞ্চ এক ডাঙৰ অন্যায়ো।
তেনেহ’লে আচল পৰজীৱী কোন?
তথ্য আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে দেখা যায় যে ভাৰতৰ প্ৰকৃত পৰজীৱী সেইসকল নহয় যিয়ে চাকৰি বিচাৰি ফুৰিছে, বৰঞ্চ আচল পৰজীৱীসকল হ’ল:
১/ ক্ৰ’নী কেপিটেলিষ্ট বা মিতিৰাজ পুঁজিপতি (Crony Capitalists): বৰ্তমানৰ নব্য-উদাৰতাবাদী অৰ্থনীতিত একাংশ পুঁজিপতিয়ে চৰকাৰী নীতিৰ সুযোগ লৈ দেশৰ সম্পদ খোদাই কৰি নিজৰ ভঁৰাল উপচাইছে। সমাজ তথা জনসাধাৰণৰ উন্নয়নৰ বিনিময়ত কেৱল নিজৰ মুনাফা অৰ্জন কৰা এই পুঁজিপতিসকলহে প্ৰকৃত পৰজীৱী।
২/ প্ৰশ্নকাকত ফাদিল কৰা চক্ৰ (Paper Leak Mafia): বছৰ বছৰ ধৰি কষ্ট কৰি পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ ভৱিষ্যতক লৈ হেতালি খেলা দুৰ্নীতিপৰায়ণ ব্যৱস্থা আৰু শিক্ষা মাফিয়াসকল দেশৰ সমাজ ব্যৱস্থাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰজীৱী।
৩/ চাকৰিৰ ভুৱা প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া ব্যৱস্থা: যি ব্যৱস্থাই উন্নত শিক্ষাৰ নামত ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানসমূহক লাখ লাখ টকাৰ মাছুল ল’বলৈ এৰি দিছে, কিন্তু বিনিময়ত যুৱ প্ৰজন্মক উপযুক্ত সংস্থাপন দিব পৰা নাই, সেই ত্ৰুটিপূৰ্ণ নীতিসমূহহে আচলতে দেশৰ অৰ্থনীতিক ভিতৰি ভিতৰি ফোঁপোলা কৰি পেলাইছে।
সামৰণি
ভাৰতৰ ডেকা প্ৰজন্ম বা নিবনুৱা যুৱক-যুৱতীসকল দেশৰ বোজা নহয়, বৰঞ্চ তেওঁলোক দেশৰ ভৱিষ্যতৰ মূল স্তম্ভ। যেতিয়া চৰকাৰী বা প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাই তেওঁলোকক সংস্থাপন দিয়াত ব্যৰ্থ হয়, তেতিয়া যুৱপ্ৰজন্মই জৰ্ণালিজিম, ছচিয়েল মিডিয়া বা আৰ.টি.আই. (RTI)ৰ দৰে মাধ্যমৰ জৰিয়তে ব্যৱস্থাটোক প্ৰশ্ন কৰাটো স্বাভাৱিক। এই প্ৰশ্ন কৰাৰ অধিকাৰক ‘পৰজীৱীৰ আক্ৰমণ’ আখ্যা নিদি, ব্যৱস্থাটোৰ ভিতৰত থকা প্ৰকৃত দুৰ্নীতি আৰু ক্ৰ’নী কেপিটেলিজমৰ দৰে আচল পৰজীৱীসকলক চিনাক্ত কৰি উৎখাত কৰাটোহে বৰ্তমান সময়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান।