MSME Development Amendment Bill, 2026 এতিয়া সংসদৰ দুয়োখন সদনতে গৃহীত হৈছে। ৰাজ্যসভাই যোৱা ৩ আগষ্টত আৰু লোকসভাই ৭ আগষ্টত এই বিধেয়কত অনুমোদন জনায়। এই আইনৰ মুখ্য উদ্দেশ্য হৈছে এমএছএমই (MSME) খণ্ডৰ বিত্তীয় স্থিতিশীলতা বৃদ্ধি কৰা—বিশেষকৈ অতিৰিক্ত বিলম্বিত পৰিশোধৰ সমস্যা সমাধান কৰা আৰু বিবাদ নিষ্পত্তি প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰি তোলা।
ক্ষুদ্র উদ্যোগ খণ্ডৰ বাবে বিলম্বিত পৰিশোধ এক মাৰাত্মক সমস্যা, কাৰণ ই উদ্যোগসমূহৰ কাৰ্যকৰী মূলধন (Working Capital) পোনপটীয়াকৈ ধ্বংস কৰে। বৰ্তমানৰ ফেলিচিটেশ্যন কাউন্সিল (Facilitation Councils) সমূহৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা দেখা যায় যে কেৱল ৰাজস্থানতেই ৩,৯০০ তকৈও অধিক এমএছএমইৰ পৰিশোধ সংক্ৰান্তীয় বিবাদ নিষ্পত্তি নোহোৱাকৈ ওলমি আছে।
সম্পাদকীয় বিশ্লেষণ
এটা ডাঙৰ কৰ্পোৰেট প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে পেমেন্ট বা পৰিশোধত পলম হোৱাটো সাময়িক অসুবিধা হ’ব পাৰে, কিন্তু এটা অণুগোট উদ্যোগৰ বাবে ই অস্তিত্বৰ সংকট। এজন সৰু উৎপাদকে প্রতি সপ্তাহত শ্ৰমিকক মজুৰি দিব লাগে, অগ্ৰিম কেঁচা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰিব লাগে, আৰু বিদ্যুতৰ বিল, পৰিবহণ খৰচ তথা কৰ সময়মতে পৰিশোধ কৰিব লাগে। যেতিয়া এজন ক্ৰেতাই মাহৰ পিছত মাহ ধৰি পাওনা ধন নিদিয়ে, তেতিয়া দৰাচলতে সৰু উদ্যোগটোৱেই ডাঙৰ ক্ৰেতাগৰাকীৰ ব্যৱসায়িক কাৰ্যসূচীত বিত্তীয় যোগান ধৰি থাকিবলগীয়া হয়।
এইবাবেই সংসদত এমএছএমই সংশোধনী বিধেয়ক ২০২৬-ৰ অনুমোদন অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। বিধেয়কখনৰ লক্ষ্য স্পষ্ট: বিলম্বিত পৰিশোধৰ সন্মুখীন হোৱা ক্ষুদ্র উদ্যোগসমূহৰ স্থিতি শক্তিশালী কৰা আৰু বাকী থকা ধন উদ্ধাৰৰ প্ৰক্ৰিয়া ত্বৰান্বিত কৰা।
কিন্তু ভাৰতে এই সমস্যাৰ সন্মুখীন পূৰ্বেও হৈছে। ২০০৬ চনৰ এমএছএমই বিকাশ আইনেই বিলম্বিত পৰিশোধ আৰু ফেলিচিটেশ্যন কাউন্সিল গঠনৰ বাবে আইনী কাঠামো প্ৰস্তুত কৰিছিল। তথাপিও হাজাৰ হাজাৰ বিবাদ ওলমি থকাটোৱে প্ৰমাণ কৰে যে কেৱল আইন প্ৰণয়ন কৰিয়েই সময়মতে আইন কাৰ্যকৰী কৰাৰ নিশ্চয়তা দিব নোৱাৰি।
আইনে এটা সৰু যোগানকাৰীক অধিকাৰ প্ৰদান কৰিব পাৰে, কিন্তু সেই অধিকা সাব্যস্ত কৰিবলৈ যদি বছৰ বছৰ ধৰি আইনী মেৰপাকত সোমাই পৰিবলগীয়া হয়, তেন্তে সেই অধিকাৰৰ ব্যৱহাৰিক মূল্য সীমিত হৈ পৰে। গতিকে এই প্ৰস্তাৱিত সংস্কাৰক কেৱল আইনী ভাষাৰে নহয়, ইয়াৰ প্ৰকৃত ফলাফলৰ দ্বাৰাহে বিচাৰ কৰিব লাগিব।
১. ফেলিচিটেশ্যন কাউন্সিলৰ ক্ষমতা আৰু দক্ষতা
প্ৰথম পৰীক্ষা হ’ব ফেলিচিটেশ্যন কাউন্সিলসমূহৰ কাৰ্যক্ষমতা। যদি কাউন্সিলসমূহত পর্যাপ্ত কৰ্মচাৰী নাথাকে, অত্যাধিক বোজা থাকে বা আইনী প্ৰক্ৰিয়া ধীৰ হয়, তেন্তে নতুন সংবিধিবদ্ধ সময়সীমাসমূহ কেৱল কাগজতে আৱদ্ধ থাকিব। ৰাজস্থানৰ সংগৃহীত তথ্যই এই প্ৰতিষ্ঠানিক অভাৱ আঙুলিয়াই দিয়ে।
২. চৰকাৰী ক্ৰয় ব্যৱস্থা (Government Procurement)
ৰাজ্য চৰকাৰ, কেন্দ্ৰীয় বিভাগ আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ এমএছএমইৰ অন্যতম ডাঙৰ ক্ৰেতা। যেতিয়া চৰকাৰী সংস্থাসমূহে ধন পৰিশোধত পলম কৰে, তেতিয়া চৰকাৰ নিজেই সেই সমস্যাৰ অংশ হৈ পৰে যি সমস্যা সমাধানৰ বাবে এই আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছে। সেয়েহে পৰিশোধৰ অনুশাসন চৰকাৰৰ নিজৰ পৰাই আৰম্ভ হ’ব লাগিব। প্ৰতিটো ৰাজহুৱা কৰ্তৃপক্ষৰ এখন স্বচ্ছ ডিজিটেল ড্যাশবৰ্ড (Dashboard) থাকিব লাগে য’ত এমএছএমইৰ বকেয়া বিল আৰু বিভাগসমূহৰ দায়বদ্ধতা স্পষ্টকৈ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
৩. বেচৰকাৰী খণ্ডৰ জবাবদিহিতা আৰু অসম-উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰেক্ষাপট
বৃহৎ কোম্পানীসমূহৰ দৰ-দাম কৰাৰ ক্ষমতা অণুগোট উদ্যোগতকৈ বহু বেছি। এজন ডাঙৰ ক্ৰেতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল সৰু যোগানকাৰীয়ে ধন বকেয়া থাকিলেও বিবাদ আৰম্ভ কৰিবলৈ ভয় কৰে, কাৰণ তেওঁলোকে ভৱিষ্যতৰ ব্যৱসায় হেৰুওৱাৰ আশংকাত ভোগে।
এই বিষমতা কেৱল মোকৰ্দমাৰে সমাধান কৰিব নোৱাৰি। ‘ইনভয়েছ ডিস্কাউנטיং’ (Invoice Discounting) বা ‘ট্ৰেড্ছ’ (TReDS) ৰ দৰে বিকল্প বিত্তীয় ব্যৱস্থাই সহায় কৰিব পাৰে, কিন্তু এই ব্যৱস্থাসমূহ কেৱল মহানগৰতে সীমাবদ্ধ নাৰাখি সৰু চহৰ আৰু উদ্যোগিক ক্লাষ্টাৰসমূহলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিব লাগিব।
এই বিষয়টো অসম আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বাবে বিশেষভাৱে প্ৰাসংগিক। এই অঞ্চলটোত খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, পৰ্যটন, হস্ততাঁত-হস্তশিল্প, লজিষ্টিকছ আৰু সেৱা খণ্ডৰ এক উদীয়মান ক্ষুদ্র উদ্যোগ প্ৰতিবেশ গঢ়ি উঠিছে। মুখ্য বজাৰসমূহৰ পৰা ভৌগোলিক দূৰত্বই এই উদ্যোগসমূহৰ কাৰ্যকৰী মূলধনৰ ওপৰত অতিৰিক্ত চাপ সৃষ্টি কৰে। গুৱাহাটীৰ এটা উদ্যোগেই যদি দেশৰ আন প্ৰান্তৰ ক্ৰেতাক সামগ্ৰী যোগান ধৰে, তেন্তে তেওঁলোকে ইতিমধ্যে অধিক পৰিবহণ খৰচ বহন কৰিবলগীয়া হয়। এনে অৱস্থাত বিলম্বিত পৰিশোধে তেওঁলোকৰ সংগ্ৰাম দ্বিগুণ কৰি তোলে। সেয়েহে এমএছএমই নীতি সংস্কাৰক আঞ্চলিক বিকাশ নীতিৰ দৃষ্টিকোণেৰে চোৱাটো প্ৰয়োজনীয়।
আগুৱাই যোৱাৰ পথ (The Way Forward)
-
ডিজিটেল ড্যাশবৰ্ড প্ৰকাশ: কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে বাকী থকা এমএছএমই বিবাদ আৰু বকেয়া বিলৰ তথ্য সন্নিবিষ্ট কৰি ৰাজহুৱা ড্যাশবৰ্ড প্ৰকাশ কৰিব লাগে।
-
ফেলিচিটেশ্যন কাউন্সিলৰ শক্তিশালীকৰণ: পৰিষদসমূহক পৰ্যাপ্ত কৰ্মী, ডিজিটেল কেছ- মেনেজমেন্ট ব্যৱস্থা আৰু নিষ্পত্তিৰ নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ সৈতে দায়বদ্ধ কৰিব লাগে।
-
চৰকাৰী বিভাগৰ জবাবদিহিতা: অনাবশ্যকীয়ভাৱে বিল আবদ্ধ কৰি ৰখা চৰকাৰী বিভাগ আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে আভ্যন্তৰীণ অনুশাসনমূলক ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।
-
TReDS ব্যৱস্থাৰ সম্প্ৰসাৰণ: সৰু চহৰ আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দৰে উদ্যোগিক ক্লাষ্টাৰত ইনভয়েছ ফাইনান্সিং ব্যৱস্থা সহজলভ্য কৰিব লাগে।
-
আইনী সহায় আৰু পৰ্যালোচনা: এমএছএমই সংস্থাসমূহক আইনী সাহায্য প্ৰদান কৰাৰ লগতে সংসদে এফালে আইনখন কাৰ্যকৰী কৰাৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ পিছত ইয়াৰ প্ৰভাৱ জোখাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ সংখ্যা আৰু তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মূল্যায়ন কৰিব লাগে।
চূড়ান্ত সম্পাদকীয় ৰায়
এমএছএমই সংশোধনী বিধেয়ক ২০২৬ গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ বিলম্বিত পৰিশোধ কেৱল এটা ব্যৱসায়িক সমস্যা নহয়—ই নিযুক্তিৰ সমস্যা, ঋণৰ সমস্যা আৰু অৱশেষত দেশৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ সমস্যা।
আইনখনৰ সফলতা চৰকাৰী গেজেটৰ পৃষ্ঠাত জোখা নহ’ব, ই জোখা হ’ব ভাৰতৰ অতি ক্ষুদ্ৰ উদ্যমীসকলৰ বেংক একাউণ্টত। যদি এজন সৰু যোগানকাৰীয়ে আজি সামগ্ৰী যোগান ধৰি নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত ধন প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰে, তেন্তে এই আইনে বাস্তৱিক সাফল্য অৰ্জন কৰিব। নতুবা, যদি বিবাদসমূহ পুনৰ বছৰ বছৰ ধৰি ওলমি থাকে, তেন্তে সংসদে কেৱল আইনৰ আখৰ সলাব, ব্যৱস্থাটো নহয়।
ভাৰতৰ এমএছএমই খণ্ডৰ বাবে আটাইতকৈ অৰ্থপূৰ্ণ সংস্কাৰ হ’ল—“কৰা কামৰ বিনিময়ত পাবলগীয়া ধন, সময়মতে প্ৰাপ্তি।”
