প্ৰতিখন বিবাহিত জীৱনতে এনে এটা সময় আহে, য’ত বাহিৰৰ পৰা দেখিলে সকলো ঠিকঠাকেই চলা যেন লাগে, অথচ ভিতৰি কিবা এটা যেন গভীৰ অভাৱ অনুভৱ হয়। ল’ৰা-ছোৱালীৰ পঢ়া-শুনা, ঘৰৰ খৰচ, বিল পৰিশোধ, চাকৰি বা ব্যৱসায়, ৰন্ধা-বঢ়া আৰু আত্মীয়-স্বজনৰ লগত যোগাযোগ আদি সকলো কাম নিয়মীয়াভাৱেই চলি থাকে। কিন্তু এই ব্যস্ততাৰ মাজতে স্বামী আৰু স্ত্রীয়ে ইজনে সিজনৰ লগত প্ৰকৃত সংগীৰ দৰে মন খুলি কথা পতাটো ক্ৰমাৎ এৰি পেলায়।
তেওঁলোকৰ কথোপকথনবোৰ এতিয়া সীমিত হৈ পৰে কেৱল কেইটামান প্ৰয়োজনীয় প্ৰশ্নত— “বিদ্যুৎ বিলখন দিলে নে?”, “ল’ৰাটোক কোন আহি আনিব?”, “বজাৰৰ পৰা কি কি আনিব লাগিব?” বা “ঘৰ আহি পাওঁতে কিমান বজিৱ?” আদি। ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা গভীৰ মৰম হয়তো কমা নাই, কিন্তু তাৰ মাজতো দুয়ো মনে মনে একাকীত্বত ভুগিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে প্ৰেম সম্পূৰ্ণ শেষ হৈ গৈছে; বৰঞ্চ ইয়াৰ মূলতে থাকে সংসাৰৰ দায়িত্বৰ অন্তহীন হেঁচা, যাৰ বাবে প্ৰকৃত সংগীত্ব আঁতৰি যায়।
কি হৈ থাকে প্ৰকৃততে? (সমস্যাৰ অন্তৰালৰ সত্য)
বিবাহৰ পিছত মানুহৰ জীৱনৰ গতি আৰু প্ৰাধান্য সলনি হয়। কামৰ হেঁচা, সন্তান লালন-পালন, আৰ্থিক দায়িত্ব, বয়স্থ আই-দেউতাৰ যত্ন আৰু ঘৰুৱা কাম-কাজ আদিয়ে ক্ৰমে দম্পতিহালৰ সৰহভাগ সময় আৰু মনোযোগ কাঢ়ি লয়।
-
দায়িত্বৰ ভাৰসাম্যহীনতা: বহু সময়ত দেখা যায় যে ঘৰুৱা কাম বা শিশুৰ দায়িত্বৰ সিংহভাগ কোনো এজনে অকলে কঢ়িয়াব লগা হয়, আনহাতে আনজনে ভাবে যে তেওঁৰ অৱদানক আওকাণ কৰা হৈছে।
-
অভিমানৰ জমাট বন্ধা: সৰুসুৰা অসন্তুষ্টিবোৰ জমা হৈ আহে। আগতে যি কথাত সহজতে কথা পাতিব পাৰিছিল, এতিয়া সেইবোৰেই তৰ্কলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। এজনে অভিযোগ কৰে আৰু আনজনে প্ৰতিৰক্ষাত্মক হৈ পৰে।
-
নিস্তব্ধতাই শান্তি নহয়: বাৰে বাৰে হোৱা এনে মনোমালিন্যৰ ফলত বহুতে কিছুমান বিষয়ত একেবাৰে কথা পতা বন্ধ কৰি দিয়ে। বাহিৰৰ মানুহৰ বাবে এই নিস্তব্ধতাক শান্তি যেন লাগিলেও, আচলতে ই শান্তি নহয়, ই এক গভীৰ মানসিক দূৰত্বৰ লক্ষণ।
সমাধানৰ পথ: কিদৰে ঘূৰাই আনিব সংগীত্ব আৰু মধুৰতা?
সম্পৰ্কত দায়িত্বৰ হেঁচাত মৰমবোৰ ম্লান পৰি গ’লেও সজাগ হৈ কিছু সুনির্দিষ্ট পদক্ষেপ গ্রহণ কৰিলে পুনৰ পুৰণি মধুৰতা ঘূৰাই আনিব পাৰি। তলত কেইটামান কাৰ্যকৰী সমাধান আগবঢ়োৱা হ’ল:
১. দোষাৰোপৰ পৰিৱৰ্তে অনুভৱ ভাগ বটোৱা (Shift from Blame to Vulnerability)
আলোচনাৰ পাতনি মেলিওঁতে কেতিয়াও “তুমি মোক কেতিয়াও সময় নিদিয়া” বা “তুমি দায়িত্ব পালন নকৰা” ধৰণে আক্ৰমণাত্মক নহ’ব। তাৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ অনুভৱ প্ৰকাশ কৰক— “আমাৰ সংসাৰখন চম্ভালাতে আমি ইমানেই ব্যস্ত হৈ পৰিলোঁ যে দম্পতি হিচাপে একেলগে সময় কটোৱা নহ’ল, মোৰ এইটো লৈ বৰ বেয়া লাগে।” এই সৰু পৰিৱৰ্তনে সংগীৰ মনত প্ৰতিৰক্ষাৰ প্ৰবৃত্তি জগোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সহানুভূতি জন্মায়।
২. দৈনিক ‘ডিজিটেল-মুক্ত’ সময়ৰ ব্যৱহাৰ (Unplugged Quality Time)
দামী উপহাৰ বা দূৰণিৰ ভ্ৰমণৰ প্ৰতিয়োজন নাই। দিনটোৰ মাজেদি মাত্ৰ ১৫-২০ মিনিট মোবাইল, লেপটপ, টিভি বা আন কোনো ঘৰুৱা বাধা নোহোৱাকৈ কেৱল ইজনে সিজনৰ মুখলৈ চাই কথা পতাৰ অভ্যাস কৰক। এই সময়খিনিত কোনো সাংসাৰিক সমস্যাৰ হিচাপ-নিকাচ নহয়, কেৱল মনৰ কথা আদান-প্রদান কৰক।
৩. ঘৰুৱা দায়িত্বৰ সঠিক পুনৰাবণ্টন (Redistributing Responsibilities)
স্পষ্টভাৱে আলোচনা কৰক যে কাৰ হাতত কি দায়িত্ব আছে। যদি এজনেহে ঘৰ আৰু অফিচৰ সকলো বোজা লৈ আছে, তেন্তে দায়িত্ববোৰ ভাগ কৰি লওক। এজন ভাল সংগী হোৱা মানে কেৱل পইচা উপাৰ্জন কৰা বা ঘৰৰ কাম শেষ কৰা নহয়, আনজন মানুহজন কিমান ক্লান্ত, তেওঁৰ মানসিক অৱস্থা কি তাক অনুভৱ কৰাটোও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৪. ‘অতীতৰ খতিয়ান’ (Scorekeeping) বন্ধ কৰক
পূৰ্বৰ ভুলবোৰ বা বাক-বিতণ্ডাবোৰ বাৰে বাৰে টানি অনাটো বন্ধ কৰক। মানুহ মাত্ৰেই ভুল হ’ব পাৰে। যদি প্ৰতিটো তৰ্কতে পুৰণি কথাবোৰো টানি অনা হয়, তেন্তে বৰ্তমানৰ সমস্যাটো সমাধান নহৈ কেবল তিক্ততাহে বাঢ়ি যায়।
কি কি কৰিলে পৰিস্থিতি অধিক বেয়া হ’ব পাৰে?
-
সংগীৰ লগত আনৰ তুলনা কৰা (“সিহঁতৰ স্বামী কিমান ভাল”, “তাই কিমান বুজশুদ্ধিৱান” আদি)।
-
প্ৰতিটো সৰু কথাতে পৰিয়ালৰ বাকী লোকক জড়িত কৰি সমস্যা ডাঙৰ কৰি তোলা।
-
খং উঠাবলৈ বা শাস্তি দিবলৈ দীঘলীয়া সময় কথা পতা বন্ধ কৰি দিয়া (The Silent Treatment)।
-
কথা পাতিলে সমস্যা সমাধানৰ সলনি ব্যক্তিগত আক্ৰমণ কৰা (“তুমি একেবাৰে স্বাৰ্থপৰ”)।
কেতিয়া পেছাদাৰী সহায় (Professional Help) লোৱা উচিত?
সকলো সমস্যাৰ বাবে যে কাউন্সেলিঙৰ প্ৰয়োজন হয় তেনে নহয়। কিন্তু যদি কেইবা মাহ ধৰি একেটা সমস্যাই চলি থাকে, কথা-বতৰা সম্পূৰ্ণ বন্ধ হৈ পৰে, বা দুয়োজনেই সম্পৰ্কটো ৰাখিব বিচাৰে কিন্তু কোনো ওলাই অহাৰ পথ বিচাৰি পোৱা নাই, তেন্তে কোনো অভিজ্ঞ পেছাদাৰী বা কাউঞ্চেলৰৰ (Couples Counselor) সহায় লোৱাটো বুদ্ধিমানৰ কাম হ’ব। বাহিৰৰ নিৰপেক্ষ পৰামৰ্শে মনৰ আৱেগ বুজাত আৰু সঠিক দিশত আগবাঢ়াত সহায় কৰে।
বিশেষ দ্রষ্টব্য: যদি সম্পৰ্কত শাৰীৰিক বা মানসিক হিংসা, ভয় দেখুওৱা বা নিৰাপত্তাহীনতাৰ কোনো কাৰণ থাকে, তেন্তে পুনৰ মিলা-প্ৰীতিৰ আগতে নিজৰ সুৰক্ষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ক আৰু তৎক্ষণাৎ উপযুক্ত আইনী বা পেছাদাৰী সহায় লওক।
আজিৰ বাবে ল’বলগীয়া এটা সৰু পদক্ষেপ
আজি ৰাতি খোৱা টেবুলত বা জিৰণি লোৱাৰ সময়ত আন কোনো ঘৰুৱা সমস্যাৰ কথা নাপাতি সংগীজনক মাত্ৰ এটা সহজ প্ৰশ্ন সুধিব পাৰে: “আমাৰ মাজত কি সৰু পৰিৱৰ্তন আনিলে আমি আকৌ আগৰ দৰে ইজনে সিজনৰ কাষ চাপিব পাৰিম?”
উত্তৰ হয়তো লগে লগে নাপাবও পাৰে, কিন্তু সম্পৰ্ক পুনৰ জোতা লাগি উঠাৰ বাবে এই সৰু পদক্ষেপেয়েই প্ৰথম বাট মুকলি কৰিব।