প্ৰাচীন ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ এটা বিখ্যাত নীতি আছিল— “Panem et Circenses”, যাৰ অসমীয়া অৰ্থ হ’ব “ৰুটী আৰু চাৰ্কাছ” (Bread and Circuses)। যেতিয়াই ৰোমৰ শাসকসকলে অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থা, দৰিদ্ৰতা বা নিজৰ ৰাজনৈতিক ব্যৰ্থতা লুকুৱাব লগা হৈছিল, তেতিয়াই তেওঁলোকে জনসাধাৰণক বিনামূলীয়া খাদ্য আৰু ‘ক’লচিয়াম’ (Colosseum) নামৰ বিশাল প্ৰেক্ষাগৃহত গ্লেডিয়েটৰ (Gladiator) সকলৰ মাজত হোৱা ৰক্তাক্ত মল্লযুদ্ধৰ বিনোদন উপহাৰ দিছিল। লক্ষ্য আছিল একেবাৰেই স্পষ্ট— যাতে জনসাধাৰণে নিজৰ অধিকাৰ, ভোক আৰু শাসকৰ ভুল নীতিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰশ্ন কৰিবলৈ পাহৰি বিনোদনৰ মাজত বুৰ গৈ থাকে।
ঠিক দুই হাজাৰ বছৰৰ পাছত, একবিংশ শতিকাৰ আধুনিক ভাৰতবৰ্ষতো যেন সেই একেই ৰাজনৈতিক আৰু কৰ্পোৰেট কৌশলৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটিছে। কেৱল ক’লচিয়ামৰ ঠাই লৈছে জিলিকি থকা ষ্টেডিয়ামসমূহে আৰু তৰোৱালধাৰী গ্লেডিয়েটৰৰ ঠাই লৈছে কোটি টকীয়া ক্ৰিকেটাৰসকলে। ভাৰতত ক্ৰীড়া এতিয়া কেৱল খেল হৈ থকা নাই, ই হৈ পৰিছে বৰ্তমানৰ জ্বলন্ত সমস্যাসমূহৰ পৰা যুৱ প্ৰজন্মৰ মনোযোগ আঁতৰাই ৰখাৰ আটাইতকৈ কাৰ্যকৰী সঁজুলি— যাৰ নাম ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL)।
চকু চাট মাৰি ধৰা চমক আৰু যুৱ প্ৰজন্মৰ মানসিকতা
ভাৰতবৰ্ষৰ জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশই হৈছে যুৱ প্ৰজন্ম। কিন্তু বৰ্তমান এই বিশাল মানৱ সম্পদ তীব্ৰ নিবনুৱা সমস্যা, শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বাণিজ্যিকীকৰণ আৰু অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ সৈতে যুঁজি আছে। ঠিক এনে এক সময়তে প্ৰতি বছৰে প্ৰায় দুমাহ ধৰি সমগ্ৰ দেশক আৱৰি ধৰে আই পি এলৰ জোৰে।
ডিজিটেল স্ক্ৰীণৰ জিলিকনি, চিয়েৰলিডাৰ্ছৰ নৃত্য, আৰু প্ৰতিটো বলত হোৱা কোটি টকাৰ লেনদেনে আমাৰ ডেকা শক্তিক এক কাল্পনিক জগতলৈ লৈ যায়। দিনটোত ৪-৫ ঘণ্টাকৈ কেৱল খেল চোৱাই নহয়, মেচৰ পূৰ্বৱৰ্তী আৰু পৰৱৰ্তী বিশ্লেষণ, ছ’চিয়েল মিডিয়াত অনুৰাগীসকলৰ মাজত হোৱা তৰ্ক-বিতৰ্ক আদিয়ে যুৱক-যুৱতীসকলৰ সৃষ্টিশীল চিন্তা আৰু মূল্যৱান সময় সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰাস কৰি পেলাইছে।
অনলাইন গেমিং আৰু জুৱাৰ কৱলত ভৱিষ্যত
আই পি এলৰ জনপ্ৰিয়তাৰ সমান্তৰালভাৱে ভাৰতত ক্ৰীড়াভিত্তিক জুৱা বা ‘অনলাইন ফেণ্টাচী গেমিং’ (যেমন Dream11, My11Circle ইত্যাদি) এক ভয়াৱহ ব্যাধিৰ দৰে বিয়পি পৰিছে। ডাঙৰ ডাঙৰ ক্ৰীড়া তাৰকা আৰু চিনেমাৰ তাৰকাসকলে বিজ্ঞাপনৰ জৰিয়তে যুৱ প্ৰজন্মক “দল গঠন কৰিবলৈ” আৰু ভাগ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ উচটনি দি আছে।
ফলস্বৰূপে, যিটো বয়সত দেশৰ অৰ্থনীতি, শিক্ষা আৰু প্ৰণালীবদ্ধ সংস্কাৰক লৈ যুৱ প্ৰজন্ম সৰব হ’ব লাগিছিল, সেই বয়সত তেওঁলোকে কোনজন খেলুৱৈয়ে কিমান ৰান কৰিব, তাৰ অংকত মগ্ন হৈ পৰিছে। ই কেৱল মনোযোগ ডাইভাৰ্ছনেই নহয়, বৰং যুৱ সমাজক মানসিকভাৱে পংগু কৰাৰ এক সুপৰিকল্পিত ব্যৱসায়িক জাল।
দেশৰ জ্বলন্ত সমস্যাসমূহ বনাম ক্ৰিকেটৰ বতাহ
যদি আমি বৰ্তমানৰ সংবাদ মাধ্যম আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ ট্ৰেণ্ডসমূহ লক্ষ্য কৰোঁ, তেন্তে এটা কথা পৰিষ্কাৰ হৈ পৰে যে আই পি এলৰ বতাহে দেশৰ প্ৰকৃত সমস্যাসমূহক পিছপাকলৈ ঠেলি দিয়ে। তলৰ তালিকাখনত ইয়াৰ এক স্পষ্ট প্ৰতিচ্ছবি দেখা পোৱা যায়:
এইদৰে, সমাজৰ আটাইতকৈ সচেতন আৰু প্ৰতিবাদী কণ্ঠ হ’ব পৰা যুৱ শক্তিক ক্ৰিকেটৰ মোহেৰে আৱদ্ধ কৰি এক নিষ্ক্ৰিয় শ্ৰেণীত পৰিণত কৰা হৈছে।
সম্পাদকীয় মন্তব্য: সাৰ পাবৰ হ’ল
ক্ৰীড়াক প্ৰেম কৰাটো বা ক্ৰিকেট উপভোগ কৰাটো কোনো অপৰাধ নহয়। ক্ৰীড়াই একতা আৰু শৃংখলাৰ শিক্ষা দিয়ে। কিন্তু যেতিয়াই কোনো এটা ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান দেশৰ যুৱ সমাজৰ বাবে “অফিয়াম” বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যত পৰিণত হয়, যাৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকে নিজৰ অধিকাৰ আৰু ভৱিষ্যতৰ কথা পাহৰি যায়, তেতিয়াই ই এক গভীৰ চিন্তনীয় বিষয় হৈ পৰে।
প্ৰাচীন ৰোমৰ নাগৰিকে যেতিয়ালৈকে বুজি পাইছিল যে গ্লেডিয়েটৰ যুদ্ধ আছিল তেওঁলোকৰ ভোক লুকুৱাৰ এক চক্ৰান্ত, তেতিয়ালৈকে ৰোমান সাম্ৰাজ্য পতনৰ দিশে গতি কৰিছিল। ভাৰতীয় যুৱ প্ৰজন্ময়ো আজিয়েই উপলব্ধি কৰিব লাগিব যে ষ্টেডিয়ামৰ চাৰি আৰু ছয়ৰ কোবত দেশৰ নিবনুৱা সমস্যা বা অৰ্থনৈতিক সংকট দূৰ হৈ নাযায়। বিনোদনক বিনোদন হিচাপেই লৈ, নিজৰ ভৱিষ্যত আৰু দেশৰ প্ৰকৃত ইছ্যুসমূহৰ প্ৰতি সজাগ হোৱাটোৱে বৰ্তমান সময়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰয়োজনীয়তা।
আপোনাৰ কি মতামত?
আই পি এল সঁচাকৈয়ে কেৱল মনোৰঞ্জন নে ইয়াৰ আঁৰত যুৱ প্ৰজন্মৰ মনোযোগ আঁতৰাই ৰখাৰ কোনো গভীৰ ৰাজনৈতিক-কৰ্পোৰেট কৌশল লুকাই আছে? তলৰ কমেন্ট বক্সত আপোনাৰ মূল্যৱান মতামত জনাওক আৰু প্ৰবন্ধটো শ্বেয়াৰ কৰি সকলোকে সজাগ কৰক।
