১ম খণ্ড
বাৰিষাৰ গুৱাহাটী মহানগৰীৰ ৰূপ সদায়েই অলপ ভয়ংকৰ আৰু অপৰিচিত হৈ পৰে। নিশা তেতিয়া প্ৰায় এঘাৰ বাজিছে। আকাশখন কেইবাদিনো ধৰি ওলমি থকা এটা ক’লা ডাৱৰৰ চাদৰৰ দৰে গধুৰ হৈ আছিল, আৰু এতিয়া সেই আন্ধাৰ ফালি ধাৰাসাৰ বৰষুণ আৰম্ভ হৈছে। বতাহজাকৰ সোঁ-সোঁৱনিটো ইমান তীব্ৰ আছিল যে খিড়কীৰ কাঁচবোৰ মাজে মাজে কঁপি উঠিছিল। মহানগৰীৰ ব্যস্ত ৰাজপথবোৰ এতিয়া সম্পূৰ্ণ নিৰ্জন, কেৱল কৃত্ৰিম পোহৰৰ তলত বাঢ়ি অহা পানীৰ সোঁত আৰু মাজে মাজে আকাশ ফালি যোৱা বিজুলীৰ চমকনি।
এই প্ৰলয়ংকাৰী ধুমুহাৰ মাজতো লখটকীয়াৰ এটা পুৰণি অট্টালিকাৰ দ্বিতীয় মহলাত থকা কাৰ্যালয়টো সম্পূৰ্ণ শান্ত হৈ আছিল। কোঠাটোৰ ভিতৰত মৃদু হালধীয়া পোহৰৰ এটা টেবুল লেম্প জ্বলি আছিল, যাৰ পোহৰ গৈ পৰিছিল কোঠাৰ চুকত থকা কিতাপৰ আলমাৰীখনৰ ওপৰত। কোঠাটোৰ সোঁমাজত থকা ডাঙৰ কাঠৰ টেবুলখনৰ সিপাৰে বহি আছিল এজন মানুহ।
ৰুদ্ৰ।
তেওঁৰ শৰীৰৰ অবয়বত এটা স্বাভাৱিক গাম্ভীৰ্য আৰু শান্তভাৱ আছিল, যিয়ে যিকোনো জটিল পৰিস্থিতিকো মুহূৰ্ততে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা ক্ষমতাৰ উমান দিয়ে। পিন্ধনত এটা সাধাৰণ ক’লা চাৰ্ট, চকু দুটা টেবুলত মেলি থকা এখন পুৰণি ডায়েৰীৰ পাতত নিবদ্ধ। তেওঁৰ সোঁহাতৰ আঙুলিবোৰে লাহে লাহে টেবুলত এক নিৰ্দিষ্ট ছন্দত টুকুৰিয়াই আছিল। বাহিৰৰ ধুমুহাজাকে তেওঁৰ মনঃসংযোগ অলপো লৰাব পৰা নাছিল। ৰুদ্ৰৰ বাবে আন্ধাৰ আৰু ধুমুহা কোনো নতুন কথা নহয়; বৰঞ্চ অপৰাধ আৰু ৰহস্যৰ পৃথিৱীত তেওঁ এনেকুৱা বহুতো ক’লা নিশা পাৰ কৰি আহিছে।
ঠিক তেনেতে, টেবুলৰ ওপৰত থকা ম’বাইল ফোনটো হঠাত্ সজোৰে বাজি উঠিল। এই নিস্তব্ধ কোঠাটোত ফোনৰ ৰিংট’নটো কোনোবা অপৰিচিত বিপদৰ সংকেতৰ দৰে শুনাইছিল।
ৰুদ্ৰই ডায়েৰীৰ পৰা চকু নোতোলাকৈয়ে বাওঁহাতেৰে ফোনটো তুলি ল’লে। স্ক্ৰীনখনলৈ নোচোৱাকৈয়ে তেওঁ ফোনটো কাণত গুজি দিলে। তেওঁৰ কণ্ঠস্বৰ আছিল সদায়ৰে দৰে গম্ভীৰ আৰু চুটি— “হিম।”
ফোনত কোনো পুৰুষৰ মাত ভাঁহি নাহিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে বতাহৰ ধুমুহাৰ শব্দৰ সৈতে মিহলি হৈ এটা কঁপি থকা, ভীতিগ্ৰস্ত নাৰী কণ্ঠ শুনা গ’ল। ছোৱালীজনীৰ উশাহ-নিশাহ ইমান দ্ৰুত আছিল যে প্ৰথম কেইচেকেণ্ডমানত তাই একো ক’বই পৰা নাছিল।
“ৰুদ্ৰ… ৰুদ্ৰ বাবু? আপুনি… আপুনি ৰুদ্ৰ নিশ্চয়?” সিপাৰৰ পৰা কোনোমতে শব্দকেইটা ওলাই আহিল।
ৰুদ্ৰই এইবাৰ নিজৰ বহাৰ ভংগীমাটো সলনি কৰিলে। তেওঁ চকু দুটা অলপ সৰু কৰি বাহিৰৰ অন্ধকাৰলৈ চালে, কিন্তু কাণখন ফোনৰ স্পীকাৰত সজাগ কৰি ৰাখিলে। তেওঁ বুজি পালে যে এইয়া কোনো সাধাৰণ ফোন কল নহয়। এই কণ্ঠস্বৰত থকা ভয় আৰু ব্যাকুলতা কোনো ডাঙৰ সংকটৰ লক্ষণ।
“হয়, মই ৰুদ্ৰ কৈছোঁ। শান্ত হওক। আপুনি কোন, আৰু ক’ৰ পৰা কৈছে?” ৰুদ্ৰৰ শান্ত অথচ দৃঢ় কণ্ঠস্বৰে সিপাৰে থকা ছোৱালীজনীক অলপ সাহস দিলে যেন লাগিল।
“মই… মই ঈশানী। ঈশানী বৰুৱা।” ছোৱালীজনীয়ে উশাহটো ধৰি ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। “মই উজনি অসমৰ ৰাজগড় চাহ বাগিচাৰ পৰা কৈছোঁ। মোৰ দেউতা… দেউতাৰ জীৱন এতিয়া চৰম বিপদত। মই বৰ অসহায় হৈ পৰিছোঁ ৰুদ্ৰ বাবু। আপোনাৰ বাহিৰে এতিয়া আমাক কোনেও ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে।”
‘ৰাজগড় চাহ বাগিচা’। নামটো শুনাৰ লগে লগে ৰুদ্ৰৰ মগজুত থকা অসমৰ মানচিত্ৰখন সজীৱ হৈ উঠিল। ডিব্ৰুগড় আৰু শিৱসাগৰৰ সীমান্তত থকা এইখন এখন অতি পুৰণি, ব্ৰিটিছকালীন আৰু বিশাল চাহ বাগিচা। ইয়াৰ গৰাকী দেৱৰাজ বৰুৱা অসমৰ উচ্চ সমাজৰ এজন অতি প্ৰভাৱশালী আৰু ধনাঢ্য ব্যক্তি হিচাপে জনাজাত। ব্যৱসায়ী মহলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰাজনৈতিক বৃত্তলৈকে তেওঁৰ নাম অতি সন্মানেৰে লোৱা হয়। তেনে এজন মানুহৰ জীৱনলৈ কেনে ধৰণৰ বিপদ আহিব পাৰে, যিয়ে তেওঁৰ কন্যাক মাজনিশা গুৱাহাটীৰ এজন ব্যক্তিগত তদন্তকাৰীলৈ ফোন কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছে?
“দেউতাৰ কি হৈছে, ঈশানী? বহলাই কওক। কোনোবাই ভাবুকি দিছে নেকি?” ৰুদ্ৰই সুধিলে।
“চিঠি… এখন বেনামী চিঠি।” ঈশানীৰ কণ্ঠত এইবাৰ কঁপনিটো আৰু বাঢ়ি গ’ল। “বিগত এক সপ্তাহ ধৰি দেউতালৈ কেইবাখনো বেনামী চিঠি আহিছে। প্ৰথমতে আমি ভাবিছিলোঁ কোনোবাই ধেমালি কৰিছে বা সাধাৰণ ধন দাবী কৰিছে। কিন্তু কালিলৈ অহা শেষৰ চিঠিখন পোৱাৰ পিছৰে পৰা দেউতা সম্পূৰ্ণ সলনি হৈ গৈছে। তেওঁ নিজকে শোৱা কোঠাৰ ভিতৰত আৱদ্ধ কৰি ৰাখিছে। কাৰো সৈতে কথা পতা নাই, আনকি মই মাতিলেও দুৱাৰ খোলা নাই। মই ভয়ে ভয়ে দেউতাৰ টেবুলত থকা চিঠিখন লুকাই পঢ়িছিলোঁ… ৰুদ্ৰ বাবু, সেইখন কোনো সাধাৰণ চিঠি নহয়। তাত এনে কিছুমান কথা লিখা আছে, যাৰ বাবে আমাৰ গোটেই পৰিয়ালটো ধ্বংস হৈ যাব পাৰে।”
ৰুদ্ৰই টেবুলত থকা কলমটো হাতত তুলি ল’লে। ডায়েৰীৰ নতুন এটা পৃষ্ঠাত তেওঁ ‘ৰাজগড়’ আৰু ‘বেনামী চিঠি’ শব্দদুটা লিখি ল’লে। তেওঁ জানিছিল যে ডাঙৰ মানুহৰ ডাঙৰ কাৰবাৰত এনেকুৱা শত্ৰু বহুত থাকে, কিন্তু দেৱৰাজ বৰুৱাৰ দৰে এজন মানসিকভাৱে শক্তিশালী মানুহক কেৱল এখন চিঠিয়ে কোঠাৰ ভিতৰত আৱদ্ধ হ’বলৈ বাধ্য কৰা ঘটনাই ইংগিত দিয়ে যে শত্ৰুৱে আটাইতকৈ দুৰ্বল ঠাই টুকুৰাত আঘাত কৰিছে।
“চিঠিখনত কি লিখা আছিল, আপুনি মনত পেলাব পাৰিবনে?” ৰুদ্ৰই সুধিলে।
ঈশানীয়ে কিছু সময় মৌন হৈ ৰ’ল, যেন ভাইচ কলটোৰ সিপাৰে তাই নিজৰ চাৰিওফালৰ পৰিৱেশটো পৰীক্ষা কৰি ল’লে যে কোনোবাই তাইৰ কথা শুনি আছে নেকি। তাৰ পিছত অতি সৰু মাতেৰে ক’লে, “তাত আচলতে কোনো টকাৰ দাবী কৰা হোৱা নাছিল। তাত কেৱল এটা চন উল্লেখ আছিল… ১৯৮০ চন। আৰু এটা নাম আছিল— ‘ৰংপুৰৰ জুই’। চিঠিখন লিখা মানুহজনে দাবী কৰিছে যে দেউতাৰ অতীতৰ এটা পুৰণি অপৰাধৰ সকলো ফাইল আৰু প্ৰমাণ তাৰ হাতত আছে। যদি দেউতাই অহা ৪৮ ঘণ্টাৰ ভিতৰত তাৰ চৰ্ত মানি নলয়, তেন্তে সেই প্ৰমাণবোৰ পুলিচ আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ হাতত তুলি দিয়া হ’ব। দেউতাই সেই পুৰণি কথাটো ইমান দিনে লুকুৱাই ৰাখিছিল, কিন্তু এতিয়া সেই ছাঁটোৱে আমাক খেদি ফুৰিছে।”
‘১৯৮০ চন’ আৰু ‘ৰংপুৰৰ জুই’। ৰুদ্ৰৰ তীক্ষ্ণ মগজুৱে মুহূৰ্ততে অতীতৰ বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা চলাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। ৪৬ বছৰ পুৰণি এটা ঘটনা। সেই সময়ছোৱাত অসমত এক অস্থিৰ পৰিৱেশ আছিল। কিন্তু এই নিৰ্দিষ্ট ঘটনাটো কি আছিল, যাৰ বাবে আজি ইমান বছৰৰ পিছত এজন প্ৰতিষ্ঠিত চাহ খেতিয়ক সন্ত্ৰস্ত হৈ পৰিছে?
“ৰুদ্ৰ বাবু, আপুনি অনুগ্ৰহ কৰি ইয়ালৈ আহক।” ঈশানীৰ মাতে ৰুদ্ৰক বাস্তৱলৈ ঘূৰাই আনিলে। “মই জানো আপোনাৰ নিচিনা মানুহৰ বাবে এইয়া এটা অতি সৰু গোচৰ হ’ব পাৰে, কিন্তু মোৰ হাতত এতিয়া কোনো উপায় নাই। ঘৰৰ বাকী মানুহবোৰকো মই সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস কৰিব পৰা নাই। আপোনাৰ ফীজ যিয়েই নহওক, মই দিম। কিন্তু আপুনি কালিয়েই ৰাজগড় পাব লাগিব।”
ৰুদ্ৰই টেবুলৰ ঘড়ীটোলৈ চালে। নিশা বাৰ বাজিবলৈ হৈছে। গুৱাহাটীৰ পৰা উজনি অসমৰ সেই নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ যাবলৈ কমেও সাতৰ পৰা আঠ ঘণ্টাৰ প্ৰয়োজন। বাৰিষাৰ দিন, ৰাস্তাৰ অৱস্থা কেনে হ’ব ঠিক নাই। কিন্তু ৰুদ্ৰৰ ভিতৰত থকা সেই পুৰণি চিকাৰী চকুযুৰি সাৰ পাই উঠিছিল। য’ত অতীতৰ পাপ আৰু বৰ্তমানৰ অপৰাধীৰ সংঘাত থাকে, তাত ৰুদ্ৰৰ উপস্থিতি অনিবাৰ্য হৈ পৰে।
“ঠিক আছে, ঈশানী।” ৰুদ্ৰই ক’লে, তেওঁৰ কণ্ঠত কোনো দ্বিধা নাছিল। “আপুনি দেউতাক নজৰত ৰাখক। ঘৰৰ কোনো মানুহকে এই ফোন কলটোৰ বিষয়ে জানিবলৈ নিদিব। মই কাইলৈ পুৱাৰ ভাগত ৰাজগড় চাহ বাগিচাত উপস্থিত হ’ম। বাকী কথা মই তাত গৈ পোনপটীয়াকৈ পাতিম।”
ফোনটো কাটি যোৱাৰ পিছত কোঠাটোত আকৌ এবাৰ নিস্তব্ধতা নামি আহিল। ৰুদ্ৰই ফোনটো টেবুলত থৈ থিয় হ’ল। তেওঁ খিড়কীখনৰ ওচৰলৈ গৈ কাঁচৰ সিপাৰে থকা ধুমুহাজাকলৈ চালে। বৰষুণৰ টোপালবোৰে কাঁচখনত ধাৰাবাহিকভাৱে আঘাত কৰি আছিল। তেওঁ বুজি পালে যে এই ধুমুহাজাক কেৱল গুৱাহাটীতে সীমাবদ্ধ নহয়; উজনি অসমৰ চাহ বাগিচাৰ বুকুটো এখন ইয়াতকৈও ডাঙৰ মনস্তাত্ত্বিক ধুমুহাৰ সৃষ্টি হ’বলৈ গৈ আছে, যাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ব তেওঁ নিজে।