অসম বিধানসভাৰ শেহতীয়া মজিয়াৰ তথ্য, UDISE+ (ইউনিফাইড ডিষ্ট্ৰিক্ট ইনফৰ্মেশ্যন চিষ্টেম ফৰ এডুকেশ্যন), এচইআৰ (ASER) ২০২৪ ৰ প্ৰতিবেদন আৰু অসম ট্ৰিবিউন, দ্য চেন্টিনেল আদী সংবাদ মাধ্যমৰ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা এই প্ৰতিবেদনে অসমৰ চৰকাৰী শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ এক ভয়ংকৰ আৰু হতাশাজনক স্বৰূপ উদঙাই দেখুৱাইছে।
১/ বিদ্যালয় সংযোগীকৰণ (Amalgamation): সংস্কাৰ নে চৰকাৰী স্কুল বন্ধৰ কৌশল?
২০১৭ চনৰ পৰা অসম চৰকাৰে ‘শিক্ষা ক্ষেত্ৰ’ আঁচনিৰ অধীনত কম ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থকা চৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহক ওচৰৰ আন বিদ্যালয়ৰ সৈতে চামিলকৰণ বা সংযোগীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলাই আহিছে। চৰকাৰী তথ্য মতেই, ২০১৭ ৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰতে ৫,৯৫৩ খন প্ৰাথমিক আৰু উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় একত্ৰীকৰণ কৰা হৈছিল।
২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত চৰকাৰে বিধানসভাত দিয়া স্বীকাৰোক্তি অনুসৰি, বৰ্তমান ৰাজ্যখনৰ ৩২,৩২১ খন বিদ্যালয়ত শিক্ষাৰ্থীৰ সংখ্যা ৩০ জনতকৈও কম। তদুপৰি, ২৫,০০০ তকৈও অধিক বিদ্যালয়ে চৰকাৰীকৰণৰ (Provincialisation) বাবে আবেদন কৰি ওলমি আছে। সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা (AASU) ই এই সংযোগীকৰণ প্ৰক্ৰিয়াক তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে, কিয়নো ইয়াৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ দৰিদ্ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিজৰ ঘৰৰ ওচৰৰ বিদ্যালয়খন হেৰুৱাই দূৰলৈ যাবলগীয়া হৈছে। প্ৰকৃততে, শিক্ষক নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকল্প হিচাপেহে চৰকাৰে এই স্কুল বন্ধৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছে।
২/ ড্ৰপআউট সংকট: ৰাষ্ট্ৰীয় গঢ়তকৈ দুগুণ ভয়াবহ
চৰকাৰে ১০ বছৰত ছেকেণ্ডাৰী ড্ৰপআউট ৪২% হ্ৰাস পোৱা বুলি পিঠি থপৰিয়াব খোজে, কিন্তু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে লোকসভাত দাখিল কৰা তথ্যই অসমৰ প্ৰকৃত ছবিখন ধৰা পেলাই দিছে।
২০২৪-২৫ বৰ্ষৰ ড্ৰপআউট হাৰৰ এক তুলনামূলক চিত্ৰ:
- প্ৰাথমিক পৰ্যায়: অসমত ৩.৮% (ৰাষ্ট্ৰীয় গঢ়: ২.৩%)।
- উচ্চ প্ৰাথমিক পৰ্যায়: অসমত ৫.০% (ৰাষ্ট্ৰীয় গঢ়: ৩.৫%)।
- ছেকেণ্ডাৰী (মাধ্যমিক) পৰ্যায়: অসমত ১৭.৫% (ৰাষ্ট্ৰীয় গঢ়: ৮.২%)।
অৰ্থাৎ, অসমত মাধ্যমিক পৰ্যায়ৰ ড্ৰপআউটৰ হাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ দুগুণতকৈও অধিক। ২০২৩-২৪ বৰ্ষত সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰত অসমে মাধ্যমিক পৰ্যায়ত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ড্ৰপআউটৰ কুখ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। বিশেষকৈ গ্ৰাম্য আৰু চৰ অঞ্চলত ছাত্ৰীতকৈ ছাত্ৰৰ ড্ৰপআউটৰ হাৰ অধিক চিন্তাজনক। স্কুল সংযোগীকৰণৰ ফলত দূৰত্ব বৃদ্ধি পোৱা আৰু স্কুলত শিক্ষক নথকাটোৱেই এই ড্ৰপআউটৰ মূল কাৰণ।
৩/ বাজেটৰ ভেকোভাওনা: টকা আবণ্টন হৈছে কিন্তু খৰচ হোৱা নাই
পিআৰএছ লেজিছলেটিভ ৰিচাৰ্চৰ (PRS Legislative Research) তথ্য অনুসৰি, অসমে নিজৰ বাজেটৰ ১৭% ৰ পৰা ১৯% শিক্ষাখণ্ডত আৱণ্টন কৰে, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় (১৫%) তকৈ বেছি। দেখাত এইয়া অতি প্ৰশংসনীয়, কিন্তু ইয়াৰ ভিতৰচ’ৰা একেবাৰে ফোঁপোলা:
- ভয়ংকৰ অনিয়ম (Underspending): ২০২২-২৩ বৰ্ষত শিক্ষাৰ বাবে বাজেটত থকা ধনৰ ১৪% (প্ৰায় ৩,২৮৫ কোটি টকা) খৰচ নকৰাকৈয়ে ৰৈ গ’ল। অৰ্থাৎ ধন থকাৰ পিছতো চৰকাৰে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন নকৰিলে।
- ঋণ আৰু দৰমহাৰ বোজা: ৰাজ্য চৰকাৰৰ ৰাজহ প্ৰাপ্তিৰ প্ৰায় ৫৭% ৰ পৰা ৬৬% ধন কেৱল পুৰণি কৰ্মচাৰীৰ দৰমহা, পেঞ্চন আৰু চৰকাৰী ঋণৰ সূত পৰিশোধ কৰোতেই শেষ হৈ যায়। কেগৰ (CAG) ২০২৪ ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ৰাজ্যৰ ঋণৰ সূত বৃদ্ধিৰ হাৰ ১৭% লৈ বৃদ্ধি পাইছে। যাৰ ফলত নতুন শিক্ষক নিযুক্তি বা বিদ্যালয়ৰ শৌচাগাৰ নিৰ্মাণৰ বাবে চৰকাৰৰ হাতত অতি নগণ্য পুঁজিহে থাকে।
- জনপ্ৰিয় আঁচনিত গুৰুত্ব: চৰকাৰে মৌলিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নতি কৰাতকৈ ‘মুখ্যমন্ত্ৰী নিজুত মইনা’ বা আন উপহাৰমূলক আঁচনিতহে বেছি ধন খৰচ কৰিছে, যিয়ে ভোট বেংক বৃদ্ধিত সহায় কৰে কিন্তু শ্ৰেণীকোঠাৰ খালী পদ পূৰণ নকৰে।
৪/ ৬০ হাজাৰ শিক্ষকৰ পদ খালী আৰু শিক্ষাবহিৰ্ভূত কামৰ বোজা
২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত অসম বিধানসভাত দিয়া চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি সমগ্ৰ ৰাজ্যত ৬০,০৩২ টা শিক্ষকৰ পদ খালী হৈ আছে।
- ৰাজ্যৰ মুঠ स्वीकृत পদৰ ২০% শিক্ষকেই নাই।
- ৭,৯৪৮ খন চৰকাৰী বিদ্যালয়ত শিক্ষাৰ্থী আৰু শিক্ষকৰ অনুপাত (PTR 30:1) সঠিক হৈ থকা নাই।
- কেৱল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ মাধ্যমিকতে ১১,৭৯৩ টা পদ খালী হৈ আছে।
- চৰ অঞ্চলৰ ১,৩৯১ খন এল.পি. আৰু এম.ই. স্কুলত খোৱাপানী আৰু শৌচাগাৰৰ ব্যৱস্থা নাই।
ইয়াৰ উপৰিও, ‘অসম ৰাজ্যিক প্ৰাথমিক শিক্ষক সন্মিলনী’ৰ মতে, চৰকাৰে শিক্ষকসকলক নিৰ্বাচন ডিউটি, লোকপিয়ল, বি.এল.অ’ (BLO) আদিকে ধৰি প্ৰায় ৬০ বিধ শিক্ষাবহিৰ্ভূত চৰকাৰী কামত নিয়োজিত কৰি ৰাখে। ইতিমধ্যে এজন বা দুজন শিক্ষকেৰে চলা গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ স্কুল এখনৰ শিক্ষকজনক যেতিয়া এনে অনা-শৈক্ষিক কামত লগোৱা হয়, তেতিয়া পাঠদান সম্পূৰ্ণ বন্ধ হৈ পৰে।
৫/ পৰীক্ষাৰ বিশ্বাসযোগ্যতা ভংগ: এটাৰ পিছত আনটো কেলেংকাৰী
বিজেপি চৰকাৰৰ দিনত শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ মেৰুদণ্ড ভাঙি পৰাৰ অন্যতম প্ৰমাণ হ’ল বাৰে বাৰে প্ৰশ্নকাকত ফাদিল হোৱা কাণ্ড।
- ২০২৩ চনৰ SEBA মেট্ৰিকৰ প্ৰশ্নকাকত ফাদিল: সাধাৰণ বিজ্ঞান, অসমীয়া আৰু ইংৰাজী বিষয়ৰ প্ৰশ্নকাকত ছ’চিয়েল মিডিয়াত ফাদিল হোৱাৰ পিছত পৰীক্ষা বাতিল কৰিবলগীয়া হৈছিল। আৰক্ষীৰ তদন্তত ওলাই পৰিছিল যে চৰকাৰে পৰীক্ষা পাতিবলৈ দিয়া চৰকাৰী স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক আৰু কেন্দ্ৰীয় ইন-চাৰ্জ নিজেই এই কাণ্ডৰ মাষ্টাৰমাইণ্ড আছিল। চৰকাৰে ইয়াৰ সংস্কাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ২০২৪ চনত ছেবা (SEBA) আৰু এএইচএছইচি (AHSEC) বৰ্ড দুখন একত্ৰিত কৰি দায়িত্ব সামৰিলে।
- ২০২৪ চনৰ ADRE প্ৰশ্নকাকত ভাইৰেল: ১১.২ লাখ নিবনুৱাই অৱতীৰ্ণ হোৱা অসম ডাইৰেক্ট ৰিক্ৰুটমেন্ট পৰীক্ষাৰ (ADRE Grade III) প্ৰশ্নকাকত ধেমাজিৰ এটা কেন্দ্ৰৰ পৰা পৰীক্ষা শেষ হোৱাৰ ২৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে ভাইৰেল হৈ পৰে।
- APSC কেলেংকাৰী: ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত বিশেষ আদালতে এপিএছচিৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষক ১৪ বছৰৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ড বিহে, যাৰ দ্বাৰা প্ৰমাণ হয় যে ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ চাকৰি নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াটোত কেনেধৰণৰ দুৰ্নীতি চলিছিল।
পৰীক্ষা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত জনসাধাৰণৰ আস্থা হেৰাই যোৱাৰ বাবেই বৰ্তমান চৰকাৰী স্কুল এৰি ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোচিং চেন্টাৰ আৰু প্ৰাইভেট স্কুলৰ প্ৰতি মানুহৰ ঢাপলি মেলাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পাইছে।
বিজেপি চৰকাৰে সমগ্ৰ দেশতে ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষানীতি ২০২০ (NEP 2020) ক লৈ ব্যাপক ঢাক-ঢোল বজাই আহিছে। কিন্তু বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত অসম যে এই নতুন শিক্ষানীতি সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ মুঠেই প্ৰস্তুত নহয়, সেই কথা স্বয়ং ৰাজ্যৰ শিক্ষামন্ত্ৰী ড° ৰণোজ পেগুই অলপতে বিধানসভাৰ মজিয়াত স্বীকাৰ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছে।
শিক্ষামন্ত্ৰীগৰাকীয়ে সদনত সদৰী কৰা তথ্য অনুসৰি, ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় ২৫,০০০ শিক্ষানুষ্ঠানে (যাৰ ভিতৰত ৬,১৬৩ খন নিম্ন প্ৰাথমিক, ১০,১০১ খন উচ্চ প্ৰাথমিক, ৫,৭৩৩ খন হাইস্কুল আৰু ১,২২২ খন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে) বৰ্তমান চৰকাৰীকৰণ বা প্ৰাদেশীকৰণৰ (Provincialisation) বাবে অপেক্ষা কৰি আছে। যি সময়ত ৰাজ্যৰ সহস্ৰাধিক বিদ্যালয় চৰকাৰী পুঁজি আৰু স্থায়ী আন্তঃগাঁথনিৰ অভাৱত ওলমি আছে, তেনে সময়ত সমগ্ৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাক আধুনিকীকৰণ কৰিব খোজা NEP 2020 ৰ দৰে এক জটিল নীতি জাপি দিয়াটো এক প্ৰকাৰ প্ৰহসনত পৰিণত হৈছে। আন্তঃগাঁথনি আৰু পৰ্যাপ্ত শিক্ষক নথকাকৈ চৰকাৰে কেৱল কাগজ-পত্ৰতহে এই শিক্ষানীতি কাৰ্যকৰী কৰাৰ যো-জা চলাইছে, যিয়ে অসমৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ভৱিষ্যতক অধিক সংকটৰ দিশলৈ ঠেলি দিছে।
এচইআৰ (ASER) ২০২৪ ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, অসমৰ চৰকাৰী স্কুলৰ অষ্টম শ্ৰেণীৰ বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে আজিও প্ৰথম শ্ৰেণীৰ এখন পাঠ্যপুথিও ভালদৰে পঢ়িব নোৱাৰে। এয়াই হৈছে চৰকাৰী শিক্ষাখণ্ডৰ প্ৰকৃত সফলতা!
ধুনীয়া শ্লোগান, বিজ্ঞাপন আৰু বাজেটৰ ভুৱা অংকৰে শিক্ষাখণ্ডৰ এই পদ্ধতিগত ধ্বংসাৱশেষক ঢাকি ৰাখিব নোৱাৰি। যেতিয়ালৈকে চৰকাৰে ৬০ হাজাৰ শিক্ষকৰ খালী পদ পূৰণ নকৰে, স্কুল বন্ধ কৰা নীতি প্ৰত্যাহাৰ নকৰে আৰু পৰীক্ষাসমূহ নিকাভাৱে অনুষ্ঠিত নকৰে, তেতিয়ালৈকে অসমৰ শিক্ষাখণ্ডত কোনো ধৰণৰ প্ৰকৃত পৰিৱৰ্তন সম্ভৱ নহয়।
