উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলে আৰু নতুন সংঘাতৰ বোজা বহিব নোৱাৰে

ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত এক গভীৰ বৈপৰীত্যপূৰ্ণ দৃশ্যপট উন্মোচিত হৈছে। এফালে যোগাযোগ ব্যৱস্থা পুনৰ সজীৱ হৈ উঠিছে, আনফালে আকৌ আন এক পথত যাতায়াত হৈ পৰিছে শংকা আৰু অনিশ্চয়তাৰ উৎস।

তিনি বছৰতকৈও অধিক সময় বন্ধ হৈ থকাৰ পিছত ২১ আগষ্টত ইম্ফল, ডিমাপুৰ আৰু গুৱাহাটী সংযোগী যাত্ৰীবাহী বাছ সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়। ১২৫ গৰাকী যাত্ৰীৰে শুভৰম্ভ হোৱা এই যাত্ৰাই ২০২৩ চনৰ পৰা ধাৰাবাহিক সম্প্ৰদায়গত সংঘৰ্ষত জুৰুলা হৈ পৰা মণিপুৰৰ বাবে কেৱল পথ পৰিবহণ পুনৰাৰম্ভৰ বাৰ্তাই কঢ়িয়াই অনা নাই, বৰঞ্চ ই এক সামাজিক স্বাভাৱিকতা ঘূৰাই অনাৰ এক শক্তিশালী প্ৰতীকস্বৰূপ হৈ পৰিছে।

ইফালে, আন এক পথত পৰিস্থিতি হৈ পৰিছে উদ্বেগজনক। শ্বিলঙত খাছী ষ্টুডেণ্টছ ইউনিয়নৰ (KSU) এক সমদলক কেন্দ্ৰ কৰি সৃষ্টি হোৱা হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ প্ৰভাৱ এতিয়া অসম-মেঘালয় দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কত পৰে। অসমৰ নম্বৰ থকা বাহনৰ ক্ষতিসাধন, পৰিবহণকাৰী আৰু যাত্ৰীৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ অভিযোগ আৰু তাৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে সীমান্তত সৃষ্টি হোৱা পথ অৱৰোধে দুয়োখন ৰাজ্যৰ স্বাভাৱিক যাতায়াত ব্যৱস্থা স্তব্ধ কৰি পেলাইছে। পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে মেঘালয়ত কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনীৰ (CAPF) পাঁচটাকৈ কোম্পানী মোতায়েনৰ অনুমোদন জনাবলগীয়া হৈছে।

এই পৰস্পৰবিৰোধী চিত্ৰই নতুন দিল্লীৰ লগতে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰতিগৰাকী ৰাজনৈতিক নেতৃত্বকে চিন্তিত কৰি তোলা উচিত। আঞ্চলিক বিকাশৰ বাবে একাধাৰে আন্তঃগাঁথনিগত সংযোগ স্থাপন আৰু আনফালে জনগোষ্ঠীয় মেৰুকৰণৰ দেৱালসমূহ অধিক সুদৃঢ় হ’বলৈ দিয়াটো কেতিয়াও একেলগে চলিব নোৱাৰে।

যোগাযোগ কেৱল ভৌতিক আন্তঃগাঁথনি নহয়

বছৰ বছৰ ধৰি ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক কেৱল ‘যোগাযোগ’ বা ‘ভাৰতৰ এক্ট ইষ্ট পলিচী’ৰ প্ৰেক্ষাপটত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে— ৰাস্তা, ৰেলৱে, বিমানবন্দৰ, জলপথ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য ক’ৰিডৰ। ভৌগোলিকভাৱে বিচ্ছিন্ন হৈ থকা এক অঞ্চলক মূল ভূখণ্ড আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাৰ বাবে এই চিন্তা যুক্তিসংগত।

কিন্তু কেৱল পথ পকীকৰণে এটা অঞ্চলক সামাজিকভাৱে একত্ৰিত কৰিব নোৱাৰে। পথ এটাই গুৱাহাটীৰ সৈতে শ্বিলংক, বা ইম্ফলৰ সৈতে গুৱাহাটীক সংযোগ কৰিব পাৰে। কিন্তু সেই পথেৰে যাত্ৰা কৰা এজন ব্যক্তিক তেওঁৰ পৰিচয়ৰ ভিত্তিত সুৰক্ষিত ৰখাৰ নিশ্চয়তা ৰাস্তাটোৱে নিজেই দিব নোৱাৰে। সেয়াহে প্ৰকৃত প্ৰত্যাহ্বান।

অসম-মেঘালয় সীমান্তত শেহতীয়াকৈ দেখা দিয়া উত্তেজনা কেৱল আইন-শৃংখলাৰ সমস্যা নহয়। ইয়াক কেৱল ছাত্ৰ সংগঠনৰ আন্দোলন বুলি লঘু কৰি চোৱাটোও ভুল হ’ব। এই ঘটনাক্ৰমে উন্মোচিত কৰিছে এক গভীৰ সত্য: উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক অৱস্থান আজিও অত্যন্ত সংবেদনশীল।

সামূহিক প্ৰতিশোধৰ বিপজ্জনক পৰিণতি

প্ৰতিবাদৰ নামত হিংসাত্মক ঘটনা ঘটাটো যিমান উদ্বেগজনক, তাতকৈও ভয়াবহ হৈছে তাৰ পিছত গঢ়ি উঠা সামূহিক প্ৰতিশোধমূলক মনোভাব। ব্যক্তিগতভাৱে আইন উলংঘন কৰাসকলৰ বিৰুদ্ধে তদন্ত আৰু আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ বিপৰীতে যেতিয়া ই ৰাজ্যিক মেৰুকৰণৰ ৰূপ লয়, তেতিয়াই এখন ৰাজ্যৰ বাহন অন্যখন ৰাজ্যত আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈ পৰে আৰু পথ পৰিবহণ সংস্থাসমূহে প্ৰতিশোধৰ সঁজুলি হিচাপে অৱৰোধৰ পথ বাছি লয়।

অসম-মেঘালয় সীমান্তৰ জোৰাবাট আৰু খানাপাৰাৰ অৱৰোধ আৰু প্ৰতি-অৱৰোধে প্ৰমাণ কৰিছে যে কেনেকৈ সাধাৰণ নাগৰিক এনে সংঘাতৰ ভুক্তভোগী হৈ পৰে। চেকপইণ্টত আৱদ্ধ হৈ থকা ব্যক্তিসকল শ্বিলং বা গুৱাহাটীৰ প্ৰতিবাদকাৰীৰ বাবে দায়ী নহয়। সীমান্ত অতিক্ৰম কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা ট্ৰাক চালকজন শত্ৰু নহয়, পৰীক্ষা দিবলৈ যোৱা ছাত্ৰজন ৰাজনৈতিক সত্তা নহয়, আৰু পৰ্যটকসকল কোনো দ্বিপাক্ষিক সংঘাতৰ বাবে দায়ী নহয়। এখন পৰিপক্ক গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাই এই পাৰ্থক্য বুজি পোৱাটো জৰুৰী।

অসমৰ এক বিশেষ দায়িত্ব আছে

উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ মানচিত্ৰত অসমৰ অৱস্থান অনন্য। অসম কেৱল আন এখন ৰাজ্য নহয়; ই সমগ্ৰ অঞ্চলটোক দেশৰ বাকী অংশৰ সৈতে সংযোগ কৰা মুখ্য পৰিবহণ আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰৱেশদ্বাৰ।

গুৱাহাটী সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বাণিজ্য, শিক্ষা, চিকিৎসা আৰু পৰিবহণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। অসমৰ মাজেৰে যোৱা ঘাইপথসমূহে মেঘালয়, অৰুণাচল প্ৰদেশ, নাগালেণ্ড আৰু মণিপুৰক ৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনীতিৰ সৈতে যুক্ত কৰি ৰাখিছে। এই ভৌগোলিক সুবিধাই অসমক এক গুৰু দায়িত্ব প্ৰদান কৰিছে। অসমে নিজৰ ঘাইপথ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিশোধমূলক ব্যৱস্থাৰ থলী হ’বলৈ দিব নোৱাৰে।

একে ধাৰণা মেঘালয় চৰকাৰৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য। দুয়োখন ৰাজ্যৰ চৰকাৰে শান্তি আৰু পৰিস্থিতি প্ৰশমনৰ বাবে প্রাতিষ্ঠানিক পৰ্যায়ত আলোচনা মৰ্মে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাটো জৰুৰী।

সংযমৰ ৰাজনীতিৰ প্ৰয়োজন

জনসাধাৰণৰ ক্ষোভৰ সময়ত ৰাজনৈতিক সংগঠন আৰু চৰকাৰে কঠোৰ স্থিতি প্ৰদৰ্শনৰ প্ৰতিযোগিতাত নমাৰ এক প্ৰৱণতা দেখা যায়। ছাত্ৰ সংগঠনে শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰে, পৰিবহণ সংস্থাসমূহে প্ৰতিৰোধ দেখুৱাব বিচাৰে আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াই সংঘাতক অনুঘটক হিচাপে বহুগুণে বৃদ্ধি কৰে। এই ব্যৱস্থাত ‘সংযম’ক দুৰ্বলতা বুলি ভুল কৰা হয়।

কিন্তু বহু জনগোষ্ঠী, ভাষা, সামাজিক ইতিহাস আৰু অনিৰ্ধাৰিত সীমান্তৰ এই অঞ্চলটোত সংযমেই হৈছে শাসন ব্যৱস্থাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তি। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক এনে নেতৃত্বৰ প্ৰয়োজন নাই যিয়ে অতিৰঞ্জিত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে; বৰঞ্চ এনে নেতৃত্বৰ প্ৰয়োজন যিয়ে সংঘাতৰ দ্বিতীয়টো প্ৰতিক্ৰিয়া ৰোধ কৰিব পাৰে। প্ৰথম হিংসা হয়তো অনাকাংক্ষিত হ’ব পাৰে, কিন্তু দ্বিতীয়টো প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক।

মণিপুৰৰ পৰা শিকিবলগীয়া শিক্ষা

ইম্ফল-গুৱাহাটী বাছ সেৱা পুনৰ আৰম্ভ হোৱাৰ ঘটনাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা দিয়ে। তিনি বছৰ ধৰি বন্ধ হৈ থকা পথত যাত্ৰীবাহী বাহনৰ পুনৰ চলাচল কেৱল অৰ্থনৈতিক সুযোগ নহয়, ই হৈছে নাগৰিক আস্থাৰ পুনৰুদ্ধাৰ।

এটা বাছ সেৱা তেতিয়াহে অৰ্থপূৰ্ণ হয় যেতিয়া এজন ছাত্ৰই কোনো ভয় নোহোৱাকৈ যাত্ৰা কৰিব পাৰে। এখন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ তেতিয়াহে সফল হয় যেতিয়া ব্যৱসায়ীয়ে নিৰাপদে ৰাজ্যৰ সীমান্ত অতিক্ৰম কৰিব পাৰে। পৰ্যটন ক’ৰিডৰ তেতিয়াহে অৰ্থপূৰ্ণ হয় যেতিয়া কোনো এজন ব্যক্তিক তেওঁৰ পৰিচয়ৰ ভিত্তিত হেয় প্ৰতিপন্ন কৰা নহয়। আন্তঃগাঁথনি কেৱল তেতিয়াহে সফল হয় যেতিয়া মানুহে সমাজখনৰ ওপৰত বিশ্বাস ৰাখে।

কেন্দ্ৰীয় সুৰক্ষা বাহিনী মোতায়েনৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৃষ্টিভংগী

পৰিস্থিতি প্ৰশমনৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় বাহিনীৰ মোতায়েন সাময়িকভাৱে প্ৰয়োজনীয় হ’ব পাৰে। কিন্তু বাহিনীয়ে কেৱল হিংসা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে; সংঘাতৰ মূল ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক কাৰণসমূহ আঁতৰাব নোৱাৰে।

নতুন দিল্লীয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰতিটো সংকটক কেৱল ‘নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাপনা’ হিচাপে চোৱাৰ প্ৰৱণতা পৰিহাৰ কৰিব লাগিব।

• ৰাজ্যসমূহৰ অন্তৰ্ৱৰ্তী সীমান্ত ব্যৱস্থা অধিক ফলপ্ৰসূ হ’ব লাগিব।

• চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত দ্ৰুত সঁহাৰি জনাব পৰা প্ৰাতিষ্ঠানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব লাগিব।

• পৰিচয় নিৰ্বিশেষে সাধাৰণ নাগৰিক আৰু সম্পত্তিৰ ওপৰত হোৱা আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে নিৰপেক্ষভাৱে আইনী পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।

• অসন্তোষ বা প্ৰতিবাদে হিংসাৰ ৰূপ লোৱাৰ পূৰ্বেই ছাত্ৰ সংগঠনকে ধৰি দেৱানী সমাজৰ সংগঠনসমূহৰ সৈতে গঠনমূলক আলোচনাত বহিব লাগিব।

উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ মূল পৰীক্ষা

ভাৰতে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক কেৱল এক প্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ সলনি এক অৰ্থনৈতিক প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ প্ৰচুৰ বিনিয়োগ কৰিছে। পথৰ সম্প্ৰসাৰণ হৈছে, সংযোগ বাঢ়িছে আৰু কৌশলগত গুৰুত্ব বৃদ্ধি পাইছে।

কিন্তু সামাজিক একত্ৰীকৰণ অবিহনে অৰ্থনৈতিক একত্ৰীকৰণ সম্ভৱ নহয়। নিজৰ আভ্যন্তৰীণ ঘাইপথসমূহ ধাৰাবাহিকভাৱে অৱৰোধৰ বাবে সংবেদনশীল হৈ থাকিলে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল কেতিয়াও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ হ’ব নোৱাৰে।

শেহতীয়া ঘটনাৱলীক কেৱল অসম-মেঘালয়ৰ এক স্থানীয় সংঘাত বুলি লঘু কৰি চোৱাটো ভুল হ’ব। ই এক সাৱধানবাণী। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মোৰত থিয় হৈছে: যোগাযোগৰ পথসমূহে হয় সমগ্ৰ অঞ্চলটোক একত্ৰিত কৰিব, নতুবা পুৰণি সংঘাতসমূহক আৰু অধিক দ্ৰুতগতিত বিয়পাই দিব।

প্ৰকৃত শান্তিৰ মাপকাঠি কেৱল কিমান কিলোমিটাৰ ৰাস্তা নিৰ্মাণ হৈছে সেয়া নহয়; প্ৰকৃত মাপকাঠি হৈছে এজন নাগৰিকে আন এখন ৰাজ্যৰ মাজেৰে ভয়মুক্তভাৱে যাত্ৰা কৰিব পাৰেনে নোৱাৰে।