সাম্প্ৰতিক সময়ত অসমৰ ৰাজনৈতিক ভূখণ্ডই এক অভূতপূৰ্ব আৰু জটিল সন্ধিক্ষণৰ মাজেৰে গতি কৰিছে। অলপতে নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত ‘ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ আইডিয়া এক্সচেঞ্জ’ত মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই কৰা কেতবোৰ মন্তব্যই ৰাজ্যখনৰ বৌদ্ধিক আৰু সামাজিক মহলত তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সূচনা কৰিছে। মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে অতি স্পষ্টভাৱে স্বীকাৰ কৰিছে যে অসমক এটা সময়ত খিলঞ্জীয়া সমাজৰ আস্থা ঘূৰাই আনিবলৈ এজন “ধ্ৰুৱীকৰণকাৰী ব্যক্তি” (Polarising figure)ৰ প্ৰয়োজন আছিল আৰু তেওঁ নিজেই সেই ভূমিকা পালন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, বৰ্তমান এই ‘ভাবুকি’ বা ‘মেনাচ’ (Menace) নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছে, গতিকে এতিয়া ৰাজ্যখনত মেৰুকৰণৰ আৰু প্ৰয়োজন নাই। এজন পণ্ডিত-সম্পাদক হিচাপে এই সমগ্ৰ বক্তব্যক কেৱল এটা সাময়িক নিৰ্বাচনী মন্তব্য হিচাপে ল’ব নোৱাৰি, বৰঞ্চ ইয়াৰ আঁৰত লুকাই থকা সমাজ-ৰাজনৈতিক আৰু মতাদৰ্শগত অৰ্থ গভীৰভাৱে বিশ্লেষণ কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।
মুখ্যমন্ত্ৰীৰ স্বীকাৰোক্তি: মেৰুকৰণ যেতিয়া এক সচেতন কৌশল
মুখ্যমন্ত্ৰীৰ এই সাক্ষাৎকাৰটোৱে গণতন্ত্ৰ আৰু সংসদীয় ৰাজনীতিৰ এটা অতি বিপজ্জনক দিশ উন্মোচিত কৰে। যেতিয়া এজন সাংবিধানিক পদাধিকাৰীয়ে স্বীকাৰ কৰে যে তেওঁ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যত সমাজখনক মেৰুকৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল, তেতিয়া ধৰ্মনিৰপেক্ষতা আৰু সামাজিক সৰ্বাংগীনতাৰ ধাৰণাটোৱেই প্ৰশ্নবোধক চিহ্নৰ সন্মুখীন হয়। ড° শৰ্মাই দাবী কৰিছে যে খিলঞ্জীয়া লোকসকল (যাত অসমীয়া মুছলমানো অন্তৰ্ভুক্ত) নিজৰ ভূখণ্ডত সংখ্যালঘু হৈ পৰাৰ আশংকাত আছিল আৰু তেওঁলোকক একত্ৰিত কৰিবলৈ এনে এক মেৰুকৰণৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন আছিল।
ইয়াত আটাইতকৈ ডাঙৰ কূটাভাস (Paradox)টো হ’ল— যি মেৰুকৰণক সমাজৰ বাবে এটা ‘মেনাচ’ বা ব্যাধি বুলি মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে নিজেই অভিহিত কৰিছে, তাক নিৰাময় কৰিবলৈ তেওঁ একেটা ব্যাধিৰেই আশ্ৰয় লৈছিল। ই যেন একপ্ৰকাৰৰ ৰাজনৈতিক ‘হোমিঅ’পেথী’, য’ত বিষেৰে বিষ ক্ষয় কৰাৰ এক বিপজ্জনক পৰীক্ষা চলোৱা হৈছিল। কিন্তু প্ৰশ্ন হয়, এই ধ্ৰুৱীকৰণে সমাজখনৰ যি দীৰ্ঘম্যাদী ক্ষতি কৰিলে, তাৰ পৰা সমাজখন সঁচাকৈয়ে মুক্ত হ’বলৈ সক্ষম হৈছেনে?
তথ্য আৰু বাস্তৱ: খিলঞ্জীয়াৰ সুৰক্ষা নে নিৰ্বাচনী বৈধতা?
২০২৬ চনৰ মে’ মাহৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত বিজেপি নেতৃত্বাধীন মিত্ৰজোঁটে পুনৰ এক বৃহৎ জয় সাব্যস্ত কৰিলে আৰু বিৰোধী কংগ্ৰেছক মাত্ৰ ১৯খন আসনত সীমাবদ্ধ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল। এই নিৰ্বাচনী সংখ্যাতত্ত্বই স্পষ্ট কৰে যে মুখ্যমন্ত্ৰীৰ এই ধ্ৰুৱীকৰণৰ ৰাজনীতিয়ে নিৰ্বাচনী মেজিক হিচাপে কাম কৰিলে। কিন্তু সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ নিজেই কৈছে, “Nothing has changed numerically…” অৰ্থাৎ জনসংখ্যাগতভাৱে বা সংখ্যাগতভাৱে একো পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই, কেৱল মানুহৰ মনত বিশ্বাস জন্মোৱা হৈছে।
এইখিনিতেই আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰতাৰণাটো ধৰা পৰে। অসমৰ অসমীয়া আৰু অন্যান্য খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীৰ বাবে বিদেশী সমস্যা, ভূমিৰ অধিকাৰ আৰু ভাষিক সুৰক্ষা এক বাস্তৱিক আৰু ঐতিহাসিক সংগ্ৰাম। ১৯৫১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিকপঞ্জী (NRC) উন্নীতকৰণৰ ব্যৰ্থতা, কা (CAA) জাপি দিয়াৰ পাছত সৃষ্টি হোৱা ক্ষোভ আৰু খিলঞ্জীয়াৰ সুৰক্ষাৰ বাবে সাংবিধানিক কৱচ (যেনে অসম চুক্তিৰ ৬ নং দফা) ৰূপায়ণ কৰাৰ ব্যৰ্থতাক ঢাকিবলৈকে ধৰ্মীয় মেৰুকৰণক এক আৱেগিক সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ল নেকি? ধ্ৰুৱীকৰণৰ জৰিয়তে কেৱল এক “ভাবনা” (Perception) সৃষ্টি কৰা হৈছে যে খিলঞ্জীয়া সুৰক্ষিত, কিন্তু ভূমি নীতি বা আইনী সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো স্থায়ী আৰু সৰ্বজনগ্ৰাহ্য সমাধান আজিও ওলোৱা নাই।
‘নিয়ন্ত্ৰিত ধ্ৰুৱীকৰণ’ৰ ভয়াৱহতা আৰু অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ সংকট
মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে দাবী কৰিছে যে তেওঁ এতিয়া এই পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ (Streamlined) কৰিছে, গতিকে এতিয়া আৰু মেৰুকৰণৰ দৰকাৰ নাই। এই ধাৰণাটো অত্যন্ত স্বেচ্ছাচাৰী। মেৰুকৰণ বা সামাজিক বিভাজন এনে কোনো লাইটৰ চুইচ নহয় যে যেতিয়াই মন যায় অন কৰিব পাৰি আৰু নিৰ্বাচন জিকাৰ পাছত অফ কৰিব পাৰি। ই সমাজৰ মনস্তত্ত্বত যি বিষবাষ্প বিয়পাই দিয়ে, সি প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি সক্ৰিয় হৈ থাকে।
অসমৰ জাতীয়তাবাদ সদায় বহুত্ববাদী আছিল। শংকৰ-আজানৰ ঐতিহ্য কেৱল এটা শ্লোগান নাছিল, বৰঞ্চ ই আছিল ইয়াৰ বুৰঞ্জী। বৰ্তমানৰ ৰাজনীতিয়ে খিলঞ্জীয়াৰ সংজ্ঞা সুৰক্ষিত কৰাৰ নামত উগ্ৰ সাৰ্বজনীন ধৰ্মীয় পৰিচয় এটাহে জাপি দিবলৈ বিচাৰিছে, যিয়ে অসমৰ মূল জনজাতীয় আৰু ভাষিক বৈচিত্ৰ্যক ম্লান কৰি পেলাইছে। ইউনিফৰ্ম চিভিল ক’ড (UCC) আদিৰ দৰে কাৰ্যসূচী প্ৰথম কেবিনেটতে অনাৰ যি প্ৰস্তুতি চলিছে, সি প্ৰকৃততে জনসাধাৰণৰ মৌলিক সমস্যা যেনে— বানপানী, নিবনুৱা সমস্যা আৰু অৰ্থনৈতিক ঋণগ্ৰস্ততাৰ পৰা দৃষ্টি আঁতৰাই ৰখাৰ এক স্থায়ী প্ৰক্ৰিয়া।
মণিপুৰ প্ৰসংগ আৰু আঞ্চলিক নেতৃত্বৰ দ্বৈত ভূমিকা
সাক্ষাৎকাৰটোত মণিপুৰৰ গোষ্ঠীগত হিংসা সন্দৰ্ভত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ মন্তব্যও মন কৰিবলগীয়া। তেওঁ কৈছে যে মণিপুৰৰ সমস্যা কুকি, মেইটেই আৰু নগা সমাজৰ ভিতৰুৱা সমস্যা আৰু ইয়াক কোনো বাহ্যিক শক্তিয়ে সমাধান কৰিব নোৱাৰে। অথচ, উত্তৰ-পূবৰ গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোঁট (NEDA)ৰ আহ্বায়ক হিচাপে ড° শৰ্মাই বিগত সময়ছোৱাত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ ৰাজনৈতিক নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতত ৰখাৰ অহৰহ চেষ্টা চলাই আহিছে। মণিপুৰৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৰ্থতাক কেৱল “জনগোষ্ঠীয় বিবাদ” বুলি হাত ধুই পেলোৱাটোৱে শাসকীয় পক্ষৰ দায়িত্বহীনতাকহে প্ৰতিপন্ন কৰে।
সংশয়ৰ শাসন নে বিশ্বাসৰ ৰাজনীতি?
অসমক বৰ্তমান কোনো মেৰুকৰণকাৰী নায়কৰ প্ৰয়োজন নাই, বৰঞ্চ প্ৰয়োজন আছে এক সুস্থ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক বিকাশৰ আৰ্হিৰ। মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ এই শেহতীয়া মন্তব্যই প্ৰমাণ কৰে যে মেৰুকৰণ আছিল ক্ষমতা দখলৰ এক নিৰ্ধাৰিত ‘স্ক্ৰিপ্ট’ বা পৰিকল্পনা। যেতিয়া তেওঁ কয় যে এতিয়া ইয়াৰ প্ৰয়োজন নাই, তাৰ অৰ্থ এয়া নহয় যে তেওঁ উদাৰ হৈ পৰিছে; বৰঞ্চ ইয়াৰ অৰ্থ এইটোৱেই যে অনাগত দিনত ক্ষমতা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ হয়তো আন এক নতুন ৰাজনৈতিক মেৰুকৰণৰ কৌশলৰ অৱতাৰণা কৰা হ’ব।
অসমৰ বৌদ্ধিক সমাজে এতিয়া এই কথা বুজিব লাগিব যে খিলঞ্জীয়াৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা কেৱল কাৰোবাৰ হুংকাৰ বা ধৰ্মীয় মেৰুকৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন হ’ব স্পষ্ট নীতি, অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বিতা আৰু ঐতিহাসিক অসম চুক্তিক আখৰে আখৰে পালন কৰাৰ সদিচ্ছা। সংশয় আৰু ভয় দেখুৱাই কৰা শাসন বেছিদিন নিটিকে; অসমক এতিয়া প্ৰয়োজন পাৰস্পৰিক বিশ্বাস আৰু সৰ্বাংগীন বিকাশৰ এক নতুন ৰাজনীতি।
